سایت روستای روشنابدر طالقان

دئیر (دِئِیر)
گیر cling, stick 

دئیر کردن (دِئِیر کُردِن)
(فعل) گیر کردن 

دار هاروتن (دارهاروتِن)
پایین کردن میوه درختان 

دد (دِدَ)
از مثال: ۱۰ نفر دِدَ ۵ نفر بیومی بین ، یعنی از ۱۰ نفر ۵ نفر آمده بودند این حرف اضافه بطور مخفف بصورت دَ هم بکار می رود of 

دددرت (دِدِدِرت)
صدای شکستن درخت یا چوب، صدای گوزیدن sound of breaking wood or tree, sound of fart 

در بور (دَر بُور)
نوعی نا سزا به معنی "خانه خراب". 

دربند(دَربَند)
به دره های باریک و طویل کوهستانی گفته می شود که دارای باغ ها و مزارع طویل و باریک هستند.این لغت معمولا بصورت صفت پس از نام محل به کار می رود مانند: کوئین دربند 

درت (دِرت)
باد معده، گوز fart 

درت هادان (دِرت هادان)
خارج کردن باد از روده، گوزیدن to fart

در رو حاضر
به صراحت

درکان سرکان کتن
(فعل) از این در به آن در افتادن، آوارگی 

درکان سرکان
(صفت) آواره 

دست فرمان (دَست فِرمان)
دستیار assistant 

دل (دُل)
دله

دل اندرون (دِل اَندَرون)
امحاء و احشاء

دل اندرون حرکت کردن (دِل اَندَرون حرکت کُردِن)
بهم خوردن مزاج چه با استفراغ یا اسهال یا هردو

دلبند جیگر ( دِلبَند جیگر)
دل و جگر

دل تیره (دِل تیرِه)
محور مرکزی central axis 

دل چی (دَلِ چی)
خوراکی که با آن کسی را عادت بدهند 

دلاریجش (دِلاریجِش)
خون دل خوردن، عذاب، شکنجه روحی 

دلاریجش هادان (دِلاریجِش هادان)
شکنجه روحی دادن 

دندوک (دِندوک)
نوک، منقار(این کلمه احتمالا از ترکیب دهان+دوک ساخته شده) 

دپلقسانسن (دَپُلقُسانِسِن)
قرکردن، فرو بردن 

دپلقسن
قر شدن در اثر فرورفتن 

دچگلی
آویخت و بالا رفت 

دچی (دَچّی)
روی هم یا کنار هم چید 

دکته ببر (دَکَتِه بَبَر)
ریخت وپاش، غارت ۱- waste ۲- plunder, loot

دوماغ (دوماغ)
بینی

دوماغی کوریچانه (دوماغی کوریچّانَه)
تیغه وسط بینی، غضروف وسط بینی

دوس (دَوَس)
بسته

دوسن (دَوَسِن)
بستن، پروار کردن

دوس نر (دَوَسِ نَر)
گوسفند نر پروار

دیار (دیار)
معلوم، پدیدار visible 

دیار گردسن
(اسم مصدر)(Diar Gardesen)پدیدار شدن، معلوم شدن 

دیارا کردن
آشکارساختن، افشا

دیاری (دیاری)
درچشم انداز outlook, sight, field of vision

دیگشب
دیشب

خرشنه (خِرِشنِه)
با دماغ غرش کردن، بطور طبیعی به غرش سگ برای رفع تهدید یا قبل از حمله گفته می شود ولی در مورد رفتار مشابه آدمی هم بکار می رود

خرکوریج
گیاهی با برگ های پهن و کرک دار که در مناطق کوهستانی و خشک می روید و ساقه کوتاهی دارد ولی دمگل مرتفعی تولید کره و معمولا گل های زرد رنگی دارد

خره (خِرَه)
رسوب، لجن 

خره بکشین (خِرَه بَکَشیِن)
رسوبات را پاک کردن. کنایه از کشیدن زحمت زیاد برای دیگری 

خفاست (خِفاسَت)
بدگویی 

خل (خُل)
ناموزون، نامتقارن، خل اگر بصورت پیشوند بکار رود معنی نا موزون و مامتقارن می دهد. مانند خل مک به معنی چانه کج 

خو خرشنه (خُو خِرِشنِه)
خرناسه، خرو پف snore, snort 

خو خرشنه بکشین (خُو خِرِشنِه بَکَشیِن)
خرناسه کشیدن، خرو پف کردن to snore , to snort 

خوئه (خُوئَه)
سرفه 

خوئه کردن (خُوئِه کُردِن)
سرفه کردن

جان سروشت (جان سَرِوشت)
اجل رسیده

جمام (جُمام)
ناشی، کم تمرین، کم تجربه، ناآزموده بصورت جمان نیز تلفظ می شود 

جنقله (جَنقُلَه)
گروهی، جمعی، تجمعی in group, aggregate, cumulative

جوانسی (جُوانِسی)
ناسزایی به معنی جوانمرگ شده

تاشه (تاشِه)
لاشه چوب، تراشه چوب
wood flake, wood scrape

تال (تال)
بست
stapling pin

تال بزین (تال بَزیِن)
بست زدن چینی یا چیز شکسته
stitching broken china or dishes

تال گنسن (تال گَنِسِن)
بشدت تشنه شدن
dehydrate

تالان (تالان)
نفله
waste

تالان کردن (تالان کُردِن)
هدر دادن، اسراف
to waste

تالی (تالی)
گوساله
calf

تب (تَب)
توپ
ball

تب تب خانه (تَب تَب خانِه)
اتاقک کنار بقعه امامزاده یا امام که در آن برای نذر و نیاز مجاور می شدند
a room adjacent to a thumb in which people would stay for prayer

تب خال (تَب خال)
جوش کنار لب بعد از تب، تب خال
cold sore

تب نوبه (تَبِ نوبَه)
بیماری تب نوبه، مالاریا malaria 

تب چه (تَب چَه)
قد کوتاه، سقف کوتاه ۱-short or undersized person, dwarf ۲- low height ceiling 

تب کاج (تَب کاج)
بازی با چوب دست و توپ نخی مشابه بازی کریکت انگلیسی و قوانین کم و بیش مشابه a kind of cricket game with similar rules 

تبعس (تَبِعَس)
جستجو، تفحص search, investigate 

تپ تپ (تَپ تَپ)
صدای برخورد سنگ با گل یا زمین sound of striking (hitting) stone to the soil or ground 

تپل (تُپُل)
میوه آبدار، چاق و تروتازه ۱-juicy fruit ۲-fat and fresh person

تپو (تَپو)
نوعی نان بسیارکلفت (باقطر حدود ۵ میلیمتر)  از خمیر لواش محلی که در اندازهای کوچک (۲۰ در ۱۰ سانتی متر) پخته و برشته می شود
a kind of thick and small size bread

تپه (تُپَه)
قطره بزرگ، جزئی
۱- big drop, globe ۲- wee bit

تترق (تِتِرِق)
صدای افتادن چیزهای غیر شکستنی bang 

تتل بندی (تَتَل بَندی)
سرهم بندی، سرهم آوردن کاری، سرسری کاری را انجام دادن cursory 

تته (تَتَه)
تخته، تخته سنگ، لایه ای از رسوب ۱-timber ۲- stone plate ۳- a layer of sediment, a deposited layer of stone or soil 

تته نین (تَتِه نین)
کوفته، له و لورده livid, smashed 

تجایی (تَجایی)
نفوذ کنندگی diffusive 

تجایی داره (تَجایی دارَه)
مانند نفت یا روغن قدرت نفوذ دارد able to diffuse 

تجر (تَجَر)
نرده چوبی wooden fence 

تجیر (تَجیر)
نوعی درب چوبی نرده مانند fence gate 

تجینه (تَجینَه)
چوب بالای گهواره یا نرده 

تخت (تَخت)
مسطح level, smooth 

تخته (تَختَه)
نوعی سرزنش به معنی خدا عقلت را ببرد 

تخته دن (تَختِه دَنا)
نوعی ناسزا به معنی آنکه بمیری و تو را در روی تخته برای شستن قرار دهند wish to die 

تخته سر بشورد (تَختِه سَر بَشورد)
نوعی ناسزا به معنی آنکه بمیری و سر تخته تورا بشویند wish for a person to die 

تخته پهن کردن (تَختَه پَهن کُردِن)
مسطح کردن جایی making even, level or flat; without surface irregularities 

تر (تُر)
مستعد ریزش ready to drip 

ترآیت (تُرآیت)
آویزان شد liquid or semiliquid is hanged and ready to detach 

تراز (تِراز)
چربی شیر milk fat 

تراز (تِراز)
قرارداد مشارکت با یک چوپان برای چرانیدن تعدادی گوسفند در چراگاه های دور از خانه برای مدت یکسا ل A partnership contract with a shepherd to pasture sheep or goats in a remote pasturage 

تراز هادان (تِراز هادان)
عقد قرارداد تراز to make "teraz" contract See also: تراز (تِراز) 

ترازی (تِرازی)
گوسفندی که به تراز داده اند. a sheep that is given to a shepherd to look after See also: تراز 

تراچینی (تَراچّینی)
انتخاب وچیدن گیاهان خوراکی از مزارع 

ترسک (تَرسِک)
تگرگ hail 

ترش هاچین (تُرش هاچّیِن)
رو ترش کردن، اخم کردن to glower, to frown 

ترشک (تُرشِک)
نوعی گیاه کوهی ترش مزه a plant in alborz mountains that has sour leaves 

ترم (تَرم)
اهرم lever, crowbar (crow), handspike 

ترن (تُرِن)
ریقو، پیشوندی برای ریزش مایعات مانند: ترن چشم به معنی بسیار گریه کن یا مستعد گریه، همچنین ترن کین به معنی کسی که زیاد اسهال می رود یا مستعد اسهال است an adjective used to express a diarrheic person, a prefix to express liquid dripping from eye or… 

ترن چشم (تُرِنِ چُشم)
کسی که زود اشکش بیاید، پر اشک، زیاد احساساتی Tearful 

تره (تَرَه)
سبزی صحرایی، برانی any grass like edible vegetable found in the nature, a kind of food made by these vegetables 

تره (تَرِه)
هر نوع گیاه خوردنی 

تره (تُرَه)
خمیر، گل یا زمین خیس که حالت برآمده پیدا کرده و آماده حرکت باشد a running lump made by semiliquid, mud or wet land 

تره هایتن (تُرَه هایتِن)
خمیر یا زمین خیس در حال حرکت، خارج شدن از محدوده و یا آویزان شدن wet land or semiliquid which starts to moves or hangs 

ترهه مینه (تَرهِه مینَه)
قهر می کند، رو برمی گرداند، دیکته این کلمه را میتوان بصورت "طرح مینه" نیز نوشت 

ترو (تَرُو)
سبزی تر و تازه fresh and young vegetables 

ترپ ترپ (تِرَپِّ تُرُپ)
سر و صدا کردن، فریاد کشیدن، جنجال making noise, Yelling 

ترچلینی (تَرچِلِینی)
نوزاد بین چهل روزه گی تا دو سالگی infants between frothy days and two years 

ترک (تَرِک)
تر و تازه و نرو که هنوز سفت نشده soft and fresh 

ترک تسلا (تَرکِ تَسَّلا)
قطع رابطه breaking relationship 

ترکمه (تُرکُمَه)
نفهم، چیزی سر نشو inconsiderate, thoughtless, unthinking 

ترکه (تَرکَه)
آدم باریک اندام Slim 

ترکو (تُرکو)
جوانه درخت bud 

ترگن (تُرگَن)
فوری و بسرعت رد شدن pass by fast 

ترگنی (تُرگَنی)
فوری و بسرعت رد شد passed by fast 

تری تری کردن (تِری تِری کُردِن)
سوزاندن دماغ، از خود راندن، دمق کردن discard, reject, or dismiss a person 

تریشنه (تِریشنَه)
باریکه کنار زمین یا پارچه Strip 

تریک (تِریک)
کلوخ، قلوه سنگ clod 

تس نزنانی قبا (تُس نَزَنانی قَبا)
زود رنج، قهرو pettish, testy, touchy, techy 

تسن زهله (تُسِنِ زَهلَه)
ترسو pavid 

تسن کین (تُسِنِ کین)
گوزو a person who farts a lot 

تسن گوآل (تُسِن گُوآل)
سوسک سیاه Beetle 

تسنگل (تَسِنگَل)
هول دادن push 

تسنگلی (تَسِنگَلی)
سکندری خوردن trip, stumble, slip 

تسک (تَسک)
کوتاه short

تسک بلند (تَسکِ بُلند)
کوتاه و بلند، نا میزان uneven

تش (تَش)
آتش

تش بل هایتی (تَشِ بَل هایتی)
زیاد شیطانی می کند، آتش گرفته

تش دل (تَشِ دِل)
سبک پا، فعال an active person 

تش پریسه (تَشِ پُریسَّه)
تیز و تند و فعال، ذرات آتشی که در هوا پراکنده می شوند hyperactive,

تش کت (تَش کَت)
حریص در کار و فعالیت، بدون آرامش، هیجان زده

تش کلات (تَشِ کِلات)
ظرف جای آتش fire dish, a flat dish used to carry ashes taken from the oven (or stove) 

تش کو (تَشِ کو)
کپه آتش fire pile 

تش کوآیت (تَشِ کوآیت)
آتش را کپه کرد، حسابش را رسید

تشت لاشت درانگت (تَشتِ لاشت دَراِنگَت)
ویران کرد، به هم ریخت، از هم گسیخت، تلف کرد، غیر قابل استفاده کرد، روابط را تیره کرد destroyed, torn apart, wasted, made useless, damaged relationship 

تشت لاشت کردن (تَشتِ لاشت کُردِن
از بین بردن، ویران کردن، تلف کردن، خراب کردن، به هم ریختن to destroy, to waste 

تشت لاشت (تَشتِ لاشت)
ریخت و پاش، نفله کردن waste 

تشنه (تَشِنَه)
از خواب پریدن، یکه خوردن، هیجان، تشنج sudden wake up, shock, agitation, fit 

تشنو (تَشنو)
جوجه مرغ ماده بالغ mature female chicken 

تشک (تِشکِ)
ته نشین شدن ذرات داخل مایعات، رسوب

تشک هاکت (تِشک هاکَت)
پارچه نخ نما شد threadbare, over worn, rag 

تشکه (تِشکَه)
خشکه، شوره سر، ورقه روی زخم dandruff, scurf, natural coating on wound 

تش هایتی پسر (تَش هایتی پِسر)
پدر سوخته

تشی سر او دکرد (تَشی سَرِ اُو دَکُرد)
کنایه از اینکه غائله را خاموش کرد settled down the matter 

تفاق (تِفاق)
اتفاق

تفت (تَفت)
کپک

تفتک کلاه (تَفتِک کِلاه)
کلاه سر تخت

تف لعن (تُفِ لَعن)
بد و بیراه

تقر کردن (تَقَر کُردِن)
چیز شکسته را نخ پیچی کردن

تقلی (تُقُلی)
بره یک ساله

تقل (تُقُل)
چاق و چله (در تشبیه با تقلی)

تک (تِک)
لب
lip

تکاله (تِکالِه)
ابتدا و انتهای هر چیزی

تکا وکا (تِکا وِکا)
بگو مگو، مرافعه

تک بیتن (تِک بِیتن)
یک روش احترام گذاری قدیمی بوده که عروس خانواده هنگام بر خورد با بزرگان خانواده داماد با پارچه (گوشه روسری یا چادر) لب ودهان خود  را می پوشاند

تک پا (تِکِ پا)
موقتی ایستادن و قصد رفتن داشتن، برای مثال: چِبَه تِکِ پا اِسایِی به معنی: چرا نمی نشینی و قصد رفتن داری است

تکش تا دکردی (تِکِشِ تا دَکُردی)
او را همه جا به دنبال خود می کشد

تکش بیتی (تِکِشِ بِیتی)
باعث کدورتش شده

تکک میزنه (تِکِک می زَنَه)
از غذا ایراد می گیرد

تک کتی (تِک کَتی)
جلو رفته، به انتها رسیده

تکل (تَکَل)
تعاون، شرکت، به نوبت کار هم را انجام دادن، همکاری دو یا چند نفر باهم بر سر کاری

تکل تو(تَکَل تو)
همراهان و وابستگان

تک ونی (تِکِ وِنی)
لب و دهان

تکی کرد (تِکّی کُرد)
صداکرد، تقی کرد

تلا (تَلا)
جوجه خروس
young rooster

تلاس (تِلاس)
حالت خواب

تلاس هاشیه (تِلاس هاشیَه)
از خستگی به خواب رفته

تلاشویی (تلاشویی)
تلاش بیش ازحد، شیطنت

تلاشویی مینه (تلاشویی مینَه)
شیطنت میکند، بیش از حد تلاش می کند

تلم (تُلُم)
ماده گاو بین ۳ تا ۴ سال که هنوز آبستن نشده، اصطلاحی که پسر ها برای دختران جوان بکار می برند (معادل babe در انگلیسی)

تمارزو
(صفت)(Tamarezoo)در حسرت، همیشه در آرزو

تلنگش درشیه (تِلِنگِش دَرشیَه)
زوارش در رفته، از پا در آمده، بادش خارج شده

تل گازه (تَلِ گازَه)
دندان به هم سایدن

توتک (تُوتِک)
توتک، نوعی شیرینی که با آرد بدون سبوس تهیه می شود

توتکی ورف (تُوتِکی وَرف)
بسیار سفید. معمولا به پوست بسیار سفید گفته می شود

توئر (تُوئِر)
تبر، این کلمه از تو+ار تشکیل که شده است که معنی ترکیبی آن تاب گیر است. احتمالا تبرهم مشابه همین کلمه از ترکیب و مخفف شدن تاب+گیر تشکیل شده است 
axe

تی ای (تی اِی)
مال تو، برای تو

تی ای به (تی اِی بَه)
مال تو بود، برای تو بود

تی ای شین (تی اِی شین)
مال تو است، برای تو است

تی به تی (تی به تی)
سر به سر 

تی به تی برسانسن (تی به تی بَرسّانِسِن)
سر به سر رساندن

تیپ تیپ (تیپِ تیپِ)
لکه لکه

تیر تیار (تیرِ تَیار)
کاملا به اندازه

تیرک مهر (تیرِک مُهر)
مار باریک که خود را پرت می کند

تیرماه سیزده (تیرماه سیزده)
جشن سیزدهمین روز تیرماه از گاه شماری فرس قدیم مطابق با ۲۰ آبان ماه

تیره (تیرِه)
محور axis، شانه کوه

تیرهایت (تیرِهایت)
کشیده شد

تیج (تیج)
تیز

تیج کردن (تیج کُردِن)
تحریک کردن، تهییج کردن

تیخالک (تیخالِک)
پرزهای زبان گاو، هر خال یا جوش پرز مانند روی بدن

نتی (پِنتی)
۱) خسیس ۲) آدم کثیف و بی نظم ۱) ungenerous, miserly, penurious, scrooge, mean, ۲) untidy and dirty person

پا به تو (پا به تو)
میانجی گری، اقدام کردن

پا به تو گردسن (پا به تو گَردِسِن)
۱- اقدام کردن ۲- میانجی گری کردن ۱-to act, to deed ۲-intervene

پا در می شو (پا دَر می شو)
پا سر می خورد

پا شره (پا شَرِه)
لگد مال

پا شره کردن (پا شَرِه کُردِن)
لگد مال کردن

پا واز (پاواز)
آبیکه از زمین پس از آبیاری خارج می شود

پا کار (پاکار)
دشت بان

پاایز (پا ایز)
رد پا

پابیل (پابیل)
شخم زدن یا کندن زمین با پا روی بیل گذاشتن

پاتوئه (پاتوئَه)مچ پیچ

پاتکی (پاتِکی)
جورابی که تا نصف پا بافته می شود

پاتکیل (پاتِکیل)
چوبهای زیر پا در کارگاه پارچه بافی

پاجوش (پاجوش)
جوانه های پای درخت، پاجوش

پارس (پارس)گوه ، گوه برای شکستن چوب و یا اهرم کردن

پاره (پارَه)
کهنه، قدیمی، پارچه باز مانده از لباس کهنه

پاش پیش د درشیه (پاش پیش دِ دَرشیَه)
از قبل بدهکاری بالا آورده

پالفه (پالِفَه)چاق و چله، باد کرده

پالنگه (پا لِنگَه)
مانع درکار

پالنگه بزین (پا لِنگَه بَزیِن)در کار مانع ایجاد کردن

پاله (پالَه)گیاهی پهن برگ تلخ

پالهنگ (پالِهَنگ)چوب یا آهنی که به عرض داخل دیوار می گذارند تا به آن حیوانی را ببندند

پاماچان (پاماچان)سخت گیری

پاماچان بیتن (پاماچان بِی تِن)سخت گیری، عدم انعطاف ونرمش

پاماچان میره (پاماچان میرَه)
سخت می گیرد، نرمش ندارد

پاپتی (پاپَتی)
پا برهنه، کنایه از آدم بی چیز

پاچال (پاچال)گارگاه بافتن کرباس

پاچمر (پا چُمَر)صدای پا

پاچو (پا چو)
چوبهایی که برای تکیه حصار (با سیم یا تور) در فاصله های مساوی در زمین فرو می کنند

پاچگال (پاچِگال)پاچه

پاک پس (پاکِ پَس)
آخر کار، عاقبت، چاره، اندیشه کار

پاک پس نگردس (پاکِ پَس نَگَردِس)
خوش عاقبت

پاک پس گردس (پاکِ پَس گَردِس)
بد عاقبت

پاک پست نکنن (پاکِ پَسِت نَکُنِن)عاقبت کارت با خودت باشد، خوش عاقبت شوی

پاک پست نگرده (پاکِ پَسِت نَگَردَه)
خطابی است به معنی اینکه عاقبتت دچار مشکل نشود

پاک پست کنن (پاکِ پَسِت کُنِن)عاقبت کارت با خودت نباشد، عاقبت به خیر نشوی (معمولا بصورت خطاب فحش مانند است)

پاک پست گرده (پاکِ پَسِت گَردَه)
خطابی است از اینکه عاقبت به خیر نشوی

پاکوته (پاکوتَه)
علف نیم خورده زیر پای حیوانات

پاگمه (پاگُمَه)صدای پا

پاگیتن (پا گیتِن)
زیر پا گرفتن، مرمت قبر کهنه

پای سان (پای سان)
ایستادن

پایس (پایس)بلند شو

پایه دوش (پایه دوش)
چوبی که عمود بر دسته بیل تعبیه می شود تا پارا روی آن گذاشته و کار شخم زدن آسان شود

پایین دان (پایین دان)پایین پا

پت (پِت)
پوسیده، سست

پتل پرت (پِتِل پُرت)
ضربه ای که با عث پرتاپ چیزی از محل خود شود، شوت

پتل پرت بزین (پِتِل پُرت بَزیِن)زدن ضربه ای که با عث پرتاپ چیزی از محل خود شود، شوت زدن

پتنی (پََتِنی)
غذای پختنی، بخشی از یک وعده غذایی که با پختن آماده می شود

پته (پَتَه)
کلوخ

پته الک کردن (پَتِه اَلِک کُردِن)پرتاب کردن سنگ یا کلوخ به سمت کسی

پتی (پَتی)
لخت

پخ پخ می نه (پُخ پُخ می نَه)مرتبا سرفه می کند یا سینه اش صدا می کند

پخت (پَخت)پهن، تخت

پخت اومیه (پُخت اُمیَه)پخته شده، کورکی که نرم شده

پختاکتی (پَختاکَتی)
روی زمین پهن شده

پخمه (پَخمَه)بی عرضه

پر بطن (پُر بُتُن)
تودار، اخم آلود

پر حس قس (پُرحُسُ قُس)
اس و قس دار، پر مقاومت

پرآیت (پَرآیت)
پرکشید

پرا نشین (پَرا نِشین)
مستاجر

پراشت (پِراشت)سراشیب، پرتگاه

پراکت (پَراکَت)افتاد، از حال رفت

پربن (پَرِ بِن)
زیر بغل، مقداری علف که در زیر بغل جا می گیرد

پرت (پَرت)
حواس پرت

پرت بزین (پِرت بَزیِن)
ناگهان به خنده افتادن

پرت پلات (پَرتِ پِلات)
زمین های پست و بلند صخره ای

پرتو (پُرتُو)
زیاد تاب دار

پرتو (پِرتو)
پرتاب آب، پرش ادرار

پرتو می زنه (پِرتومی زَنَه)
فوران می کند، شره می کند

پرتیل (پَرتیل)
آبکی، آب و دانه جدا

پرد (پُرد)پل

پرد سر (پُردِسَر)سر پل، روستایی با همین نام در طالقان

پرد صلات (پُُردِ صَلات)
پل صراط

پردک (پُردِک)
پله نردبان rung

پرزه (پَرزَه)مقدار خیلی کم، تکه کوچکی از چیزی

پرزو (پِرزُو)پارچه صافی

پرس (پَرِس)
سینه دیوار

پرس پارس (پُرسِ پارس)
استنطاق، بازجویی، سوال نکیر و منکر

پرسه (پَرسَه)
ول گردیدن

پرسی کین (پَرِسی کین)
پای دیوار

پرش تا (پَرشِ تا)
ریزه نخ

پرشک (پَرشِک)
نوعی آش

پرماجه (پُرماجَّه)
کسی که برای فهمیدن حقیقت سوال پیچ می کند. سوال پیچ کننده

پرمو (پَرِمو)پرهای ریز و درشت مرغ

پرمو کردن (پَرِمو کُردِن)پرهای مرغ را کندن، در دعوا موی سر کسی را کندن یا کشیدن

پرمیکشه (پُرمیکَشَه)
بچه اش در شکمش حرکت می کند

پرند (پَرَند)
نوعی گیاه بلند پر شاخ و برگ

پره گیت (پَرِه گیت)تحت حمایت گرفت

پرپربزین (پَرپَربَزیِن)ناگهانی مردن، جوان مردن

پرپربزیه (پَرپَربَزیَِه)
جوانمرده، ناگهانی مرده

پرپرک (پَرپَرِک)پروانه، پارچه نازک

پرپری مرگ بزنه (پَرپَری مرگِ بَزَنِه)
دست و پا برای مرگ می زنه

پرپوش (پَرِپوش)ریزه های علف

پرچ (پَرچ)
حصار چوبی یا بوته ای دور زمین

پرچنگه (پَر چِنگَه)ضربان جای درد، انتشار متناوب، سیگنال متناوب

پرچنگه می زنه (پَرچِنگِه می زَنَه)
درد متناوب دارد، منبع دارای انتشار متناوب است

پرچین (پَرچین)بوته های بلند خاردار

پرک تا (پَرکِ تا)نخ پرک

پریجن (پَریجِن)
غربال چشمه ریز

پریس (پُریس)
مزاحم، آویزان، انگل

پریس گردسن (پُریس گَردِسِن)
چسبیدن چیزی ضعیف به قوی برای استفاده، مزاحمت دائمی، وقت و یا امکانات کسی را زیاد از حد وبلا انقطاع گرفتن

پریسه (پُریسَه)
جرقه آتش

پریک (پِریک)ذرّه

پس انگت (پَس اِنگَت)
پس انداز، اندوخته، اولاد زیاد کرد، به تعویق انداخت، رو انداز از روی کسی که خوابیده کنار رفته

پس انگرا (پَس اِتگَرا)
بی موقع، از وقت گذشته، رو به پستی

پس بزه (پَس بَزَه)
عقب راند، پس زد pushed back, rejected

پس بل (پِس بِل)
تفاله

پس تلخین (پَس تَلخین)
تلقین مرده در قبر Part of the Muslim burial ceremony after putting the diseased in the grave by uttering words to his/her ear

پس تن (پَسِ تِن)
عقب عورت به سمت مقعد Perineum

پس خوان (پَس خوان)
صدای برگشت، پژواک Echo

پس دار پیش دار (پَس دارِ پیش دار)
رفت و آمد

پس درد (پَسِ دَرد)
درد پس از زاییدن after childbirth pain

پس ده (پَسِ دَه)
عقب ده the other end of the village

پس دیم (پَسِ دیم)
جای (نِسّام) غیر آفتاب گیر، جایی که بطور طبیعی در دید نباشد

پس دیمه (پَسِ دیمَه)
جایی که بطور طبیعی از دید مخفی باشد

پس سر کرد (پَسِ سَر کُرد)از سرش باز کرد، خود را خلاص کرد

پس شه (پَس شَه)
عقب رفت

پس شوم (پَس شُوم)
غذای پس از شام، معمولا در نیمه شب کسانی که شب زنده دارند صرف می کنند

پس لگه (پَس لَگَه)
لگد زدن به سمت عقب

پس مهره (پَس مُهرَه)
ستون فقرات، تیره پشت

پس ها کت (پَس هاکَت)
به پشت افتاد، به عقب خم شد

پس هایتن (پَس هایتِن)
مقداری از چیزی را نگه داشتن، پس گرفتن

پس پسا (پَس پَسا)
روبه عقب، وارونه reverse, opposite direction

پس پیری (پَسِ پیَری)
پس از پدر بدنیا آمده

پس پیش شل گردی (پَسِ پِیِش شِل گَردی)
پاهایش شل شد

پس چکره (پَس چَکَرَه)
زردپی عقب پا

پس چین (پَس چین)
چین آخر علف، معمولا علف زمین ها را چند بار در سال درو می کنند که به آخرین آن که به پاییز نزدیک است پس چین گفته می شود

پس کت (پَس کَت)
از رویش کنار رفت uncovered

پس کله (پَسِ کَلَّه)
عقب سر

پس کچه (پَس کَچَه)غذا را تا آخر از همه کشاندن

پس گنی (پَس گَنی)
به عقب رفت

پسا بیورد (پسا بیُورد)
پس آورد، برگرداند

پسا خبر (پَسا خَبَر)خبر مرگ

پسا کتشدتش تمام شد، رو به آخر است

پسا گوشی (پَسا گوشی)
گوشه های روسری را عقب سر گره زدن knotting the corners of a scarf on the back of the head

پسادان (پَسادان)
پس دادن، برگرداندن refund, return

پسارون (پَسارون)
میوه درخت را برای دومین بار چیدن collecting fruits from a tree for the second time

پسایی (پَسایی)
روبه پستی، ادبار، روبه عقب

پستک (پَستِک)
کلیچه پشمی، جلیقه پشمی See also: کلیچه

پسرکان (پِسَرِکان)
پسرها

پسله (پَسِلَه)
پس انداز deposit, saving

پسه (پِسَّه)ناراحتی در اثر زیاد خوردن

پسه (پِسِّه)
لیفه شلوار، رگه برفی که باد درست می کند

پسه پسه (پِسِّه پِسِّه)
تند تند نفس زدن

پسپریت (پِسپِریت)ریزه و کوتاه قد

پسین (پَسین)عصر (روز)، پشت سری late afternoon, head cushion

پسینه (پَسینِه)
پستو، صندوق خانه

پشت داره (پُشت دارَه)
پشتش محکم است has support

پشت رو (پُشتِ رو)وارو upside down, bottom up, inside out

پشت سر دراز گردی (پُشتِ سَر دُراز گردی)
بدنبالش رفت followed him/her

پشت ملکی (پُشت مُلِکی)
نمد یا قالیچه روی کفل حیوان بارکش saddle pad, woolen pad or rug used to cover the buttock of donkey, mule or horse

پشت ملیجه (پُشت مُلیجَه)
استخوان تیره پشت، ستون فقرات spinal cord

پشت مهره (پُشت مُهرِه)
استخوان تیره پشت، ستون فقرات backbone, spinal column

پشت هادان (پُشت هادان)
تکیه دادن to lean

پشت هاکتی (پُشت هاکَتی)
به پشت افتاده، بسیارخوشحال شده، از خوشی در پوستش نمی گنجد fallen on his back, unexpectedly happy

پشته (پُشتَه)کولبار علف a pack of grass carried on shoulder

پشتی (پُشتی)
ته دیک، متکا، تکیه گاه golden crust of the cooked rice, pillow, cushion

پشل (پَشَل)
ازهم باز شده، کم وزن و پر حجم، فشل spread apart, unfold, unwrap See also: شوافت

پشم کت (پَشمِ کَت)
بسیار پشمالو very hairy

پشمل (پَشمِل)
پشمالو Hairy

پشوم (پَشُوم)
پرحجم و کم وزن مانند پنبه یا پشم high volume and low weight

پشومه (پَشُومِه)
ورم، آماس swelling, edema

پشک (پِشک)
قرعه، فال lot

پشک بنگتن (پِشک بِنگَتِن)قرعه انداختن، قرعه کشی to lot

پشکی (پِشکی)
سهم فرد بعد از قرعه، سهمی dividend, share, quota, lot

پشگل اندان (پِشگِل اِندان)
قسمتی از روده گوسفند که پشگل در آنست sheep or goat large intestine

پف (پَف)پف، نرم و شل puffy, swollen

پف ویورد (پَف وَیُورد)
پف کرده، نرم و شل puffy

پف کت (پَفِ کَت)
کلوخ وارفته soft clod

پف کله (پَفِ کَلَّه)ژولیده مو، کسیکه موی سرش زیاد و آشفته است to much uncombed hair

پفال (پَفال)بیش از حد چاق، چاق باد کرده too fat

پفل تیخ (پَفِلِ تیخ)
نوعی گیاه تیغ دار که گلهای حبابی دارد

پق بزیه (پُق بَزیَه)
بالا آمده، بیرون زده

پقل (پُقُل)
برآمده lump, hump, bulge

پقلی (پُقُلی)
برآمده، بالا آمده، بصورت حباب در آمده bead, a half sphere like shape or object on a flat surface

پل (پَل)
جوش boiling

پل او (پَل اُو)
آب جوش boiling water

پل دره (پَل دَرَه)
دارد می جوشد it is boiling

پل شافی (پَلِ شافی)
افشان درهم ریخته (مانند موی سر به هم ریخته یا گیاه پرشاخه نا منظم)

پل پیس (پَلِ پیس)
زباله، آشغال بو گرفته

پل کینه (پِلِ کینَه)
پایه پل base of a bridge

پل گل (پِلِ گَل)ابتدای پل، دم پل either side of a bridge

پلاس (پِلاس)
فرش زیر انداز

پلشت (پَلِشت)
بدجنس، خبیث، زشت

پلقه (پُلُقَّه)قلقل، جوش

پلقه می زنه (پُلُقَّه می زَنَه)
می جوشد، قلقل می کند boils

پلنجار (پَلِنجار)استخوان دنده rib

پلنجارپاره (پَلِنجار پارَه)
قسمتی از استخوانهای دنده several ribs together

پلی مال (پَلی مال)
دارای حالت، با خود داشتن

پلیم چنار (پَلیَم چِنار)نوعی گیاه که میوه هایی مثل گوجه فرنگی دارد

پلیمه (پَلیَمَه)
هوای ابری و گرم زمستان که برفها را آب می کند winter cloudy and mild weather

پم بود کردن (پُم بود کُردِن)
پوشاندن برهنه

پن (پِن)سبوس، ریزه های کاه

پنج (پُنج)نوعی گیاه کوهی خوشبو که گربه آنرا می خورد

پند (پَند)
توده بزرگی از زمین (حاصل از رانش زمین) یا توده ای از چیزی

پنداس (پَنداس)
برگشت موج، معمولا به موج برگشتی از برخورد آب جاری به مانع گفته می شود Wave reflection

پنداس هایت (پَنداس هایت)به مانع خورد و برگشت (هر چیز در حال حرکت)، آب جاری به مانع خورد و برگشت reflected

پنده (پَندَه)چوب افقی که در پشت در برای جلوگیری از باز شدن می گذارند، هر پارچه یا محافظی که در پشت در برای جلوگیری از سرما یا نفوذ هوا گذاشته می شود A horizontal timber or wooden stick that used as a door lock, any kind of door sealer

پندیر (پَندیر)پنیر feta cheese

پوپود

پوت (پوت)۱-توخاکی، پوسیده، پک، سست ۲-بدون مغز، پوچ ۱-rotten, punk ۲-void, invalid, empty

پوتینک (پوتینِک)
پونه

پوجار (پُو جار)کفش، پای افزار shoe

پوره ومی چینه (پورِه وَمیچّینَه)
حیوانیکه ریزه های گیاه و یا خار و خاشاک را می خورد

پوره (پوره)
ریزه های نان و یا گیاه

پوریک هاچیه (پوریک هاچّیَه)
خودش را از سرما جمع کرده است

پوزکی (پوزِکی)چارپای با پوزه کوچک، آدم کم مایه و پر مدعا

پوس (پوس)پوست

پوسن بله (پوسِن بَلَه)
مثانه urinary bladder

پوسن بله (پوسِن بَلِه)
مثانه

پوسنگلی (پوسِنگلی)
آدم پرخور لاغر، صفت مذموم برای آدمهای ضعیف پرمدعا، کسیکه پوست زیر چشمش آویخته است

پوسین کرده چشم (پوسّین کُرده چُشم)
کسیکه پوست اطراف چشمش آویخته است

پوسین کرده چشم (پوسّین کُرده چُشم)کسیکه پوست اطراف چشمش آویخته است

پوش (پوش)
ریزه های خارو خاشاک، ریزه های کاه

پوش پوشک (پوش پوشِک)سوت، قاصدک یا هر گلی مانند آن (مانند گل بید(

پوشاک (پوشاک)رخت و لباس

پوشه (پوشَه)سوت زدن با دهان whistling

پوشه مینه (پوشِه مینِه)برف بشدت می آید snowing very fast

پوف (پوف)
فوت

پوفلک (پوفِّلِک)برآمده حباب مانند، تاول blister

پولک (پولِک)دکمه button

پولکی (پولِکی)
پوشش روی کپل حیوان بارکش any mat that covers butteck of donkey or mule

پوم (پوم)
کندوی جای خاروبار

پوپوکردی (پوپو کُردی)
سروصورتش ورم کرده است

پپا تتی (پَپا تِتی)
راه رفتن بچه نوپا در حالیکه دستش را گرفته باشند

پپا تتی کردن (پَپا تِتی کُردِن)دست بچه نوپا را گرفتن و به او آموزش راه رفتن دادن

پپر (پِپِر)پودری، ریز ریز شده

پپی (پَپی)نوعی گیاه خوردنی (تره) که برگهای ریز دارد

پچ پچ (پِچ پِچ)
یواش صحبت کردن، پچ پچ

پچا (پَچا)
چیزی که خوب می پزد

پچانی (پَچانی)
خوب نمی پزد

پچل (پَچَل)
آدم کثیف

پچلی (پَچَلی)
کثیفی

پک پک (پَک پَک)
ضربان متناوب (مانند نبض، جایی از بدن یا خاموش و روشن شدن متناوب چراغ)

پک پک کردن (پَک پَک کُردِن)ضربان متناوب داشتن. برای مثال اگر جایی از بدن درد متناوب دارد یا صدای متناوبی شنیده می شود

پگر (پَگَر)رسوب، پهن زیر پای حیوان که بصورت فشرده و ورقه درآید

پگره دوستن (پَگَرَه دَوَستِن)
کبره بستن to cover by the crust.

پگری (پَگَری)
رسوب کرده crusted

پی ببرد (پِی بَبَرد)تجربه، ازروی تجربه experience, from experience

پی بره (پِی بَرَه)
همیشه در پشت سر است always behind, lagged, shuffled

پی بشین (پِی بَشیِن)
به دنبال رفتن، شباهت داشتن ۱)to follow, ۲)to resemble

پی پالان (پی پالان)
فربه، چاق پرپی obese

پی پی تلا (پی پی تلا)
احتیاط، مدارا carefulness, caution

پی کت (پِی کَت)
عقب افتاد، عقب افتاده lagged, retarded, left behind, backed off

پی یرپدر

پی یه (پِی یَه)لبه، کناره، محل اتصال دو چیز rim, border

پیا کرد (پِیاکُرد)
دنبال کرد followed, chased

پیازو (پیازُو)اشکنه، آب پیاز

پیازک (پیازِک)
پیاز کوهی

پیت (پیت)
کج ، تاب دار bent

پیت هایت (پیت هایت)
دورزد، پیچید turned

پیتایت (پیتایت)
پیچید، تاب خورد ۱-turned, ۲- bent, twisted

پیتک (پیتِک)عید روز ۲۵ فروردین که از اعیاد قدیم ایران باستان است. در این روز، مانند ۱۳ فروردین، مردم روز را در دامن طبیعت بسر می بردند an ancient Iranian feast on ۱۴th of April. People would celebrate this day by going out and spending the day in nature.

پیتک گشت (پیتِک گَشت)
تفریح روز ۲۵ فروردین با بسر بردن در طبیعت doing picnic during the festival on ۱۴th of April.

پیر (پیَر)
پدر father

پیر گردسن (پیر گَردسن)
باد کردن و نازک شدن دست و پا در اثر ماندن در آب، پیر شدت دست و پا

پیران (پیَران)
خانه پدر، خاندان پدری the parents home

پیرزن (پیَرزِن)
پدرزن

پیرشنگ (پیرِشِنگ)
شنگ کوهی a kind of Tragopogon Spp which grows in mountains

پیرمال (پیَرمال)
مال پدر، ارثیه پدری father's property, heritage from father

پیرمعرا (پیرِمُعَرا)بچه ای که خود را جای پیران قرار می دهد a youngster who pretends to be much older than his age

پیروک (پیرِوَک)
قورباغه frog

پیس (پیس)
پرخور، بوگندو

پیس (پیس)
آدم با ظاهرکثیف، چیز کثیف و بدبو dirty and smelly

پیس شکم (پیسِ شِکَم)
دله lust-dieted, glutton

پیسکال (پیسِکال)
بوگندو

پیش اومیه (پیش اومیَه)
پیش آمده، جلو آمده came forward, advanced

پیش بره (پیش بَرَه)دیوار روبروی درب ورودی عمارت

پیش تاک (پیش تاک)جلوی ساق پا

پیش دمال (پیشِ دُمال)دادو ستد، مراوده، به دنبال هم افتادن ۱- trade ۲- relation, ۳- in succession, one after the other

پیش ناف می زنه (پیش ناف می زنَه)
شکمش را جلو می دهد a pose by pushing stomach forward

پیش پیشک (پیش پیشِک)گل پنبه مانند ( همانند گل درخت بید یا تبریزی)

پیش کردن (پیش کُردِن)
بدرقه کردن، درب را بستن، پیش کردن farewell, closing the door

پیش گرم (پیش گُرُم)
خود را جلو انداختن و آماده کاری نشان دادن show off for taking job, flaunt for taking job

پیشا (پیشا)
پیشواز، به استقبال رفتن welcome

پیشا کته (پیشا کُتَه)
بچه گربه kitten

پیشاب (پیشاب)ادرار urine

پیشاشو (پیشا شُو)
پیشواز رفتن

پیشال (پیشال)نوبت اول بازی، کسی که بازی را شروع می کند first person who starts a game, first turn in a game

پیشان (پیشان)
جلوترها earlier

پیشاول (پیشاوَل)
روبرو، جلوی چشم view, outlook

پیشایی (پیشایی)داشتن پیشرفت، پیشرفت advancement

پیشنه (پیشنَه)
غذای ظهر، نهار lunch

پیشی ور (پیشی وَر)روبرو، جلو front

پیشین (پَیشّیِن)صبح، نیمه اول روز

پیل (پیل)بزرگ big, giant, gigantic

پیلاصفا (پیلاصفا)بچه ای که مانند بزرگان سخن می گوید a child who talks with an older manner

پیلتاپیچ (پیلتاپیچ)
چیزی که چیز دیگر را با آن لوله می کنند مانند میله پرچم و مانند آن shaft, pivot, axel

پیلته (پیلتَه)
چیزی که در اثر مالش لوله شده باشد، فتیله rolled, folded

پیلکی (پیلِکی)
نیم لاقه بار

پیمان (پِی مان)
پر full

پینه (پینًه)
کهنه دستگیره، وصله، قشر و لایه، ورقه ای از چیزی patch, layer, slice

پیچ نار (پیچِ نار)
کلافه از درد مزمن

پیچه (پیچَه)نان چهار تا کرده

ابت (آبُت)
اخم 

ابت کردی (ابُت کُردی)
اخم کرده، خود را گرفته 

ابدال (اَبدال)
ازغصه لاغر شده، غصه دار 

ابرش (اَبرِش)
رنگ خاکستری، موی خرمایی 

ابره (اَبرَه)
ملافه، آستر لباس 

ابرگردش (اَبرِ گَردِش)
هوای ابری 

ابو دردا (اَبو دردا)
همیشه بیمار 

ابچه (اَبِچَه)
خود خواه بد عنق 

ابی خویی (اَبی خوئی)
بی خوابی 

ابی سر شوان (اَبی سَرشَوان)
بی سرپرست، بی پدر و مادر (شوان در این لغت همان شبان است) 

ابی شو ماآر (اَبی شو ماآر)
بی مادر شوهر 

ابی صحب (اَبی صَحَب)
بی صاحب 

ابی ماآر(اَبی ماآر)
بی مادر 

ابی نوم (اَبی نوم)
بی نام و نشان 

اتک گنی (اَتِک گَنی)
گورش را گم کرد 

اتکل (اَتِکل)
موقتی، الکی، باسمه 

اجابت (اِجابَت)
بده بستان، کارکردن شکم 

اجاره (اِجارَه)
هویج 

اجاق (اِجاق)
حرفه ای که چند نسل ادامه داشته باشد 

اجاق بکور (اِجاق بِکور)
بی زاد و ولد، نسلش منقطع شده 


اجاق دار (اِجاقِ دار)
وارث، جانشین 

اجاق سرا (اِجاق سرا)
دود مان، خانواده 

اجاقش روشن گردی (اِجاقش روشَن گَردی)
خدا به او فرزندی عطا کرد 

اجدر (اَجدَر)
بی آبرو ، پارچه ای که تارو پودش از هم جدا شده باشد 

اجدیک (اِجدی یِک)
کلمه ای که دو حیوان (گاو یا گوسفند) را ترغیب به جنگیدن می کند 

اجقار (اِجقار)
زمین سنگستان 

اجل وجل (اَجَل وَجَل)
راه گریز 

اجلش برسیه (اَجَلِش بَرسّیَه)
اجلش رسیده 

اجنه (اَجِنَّه)
جن

اچق کردی (اُچُق کُردی)
آماده رفتن شده 

اَچون تَر (اَچون تَر)
آنطرف تر 

اچونان (آچونان)
آن طرف ها 

اچق کردی (اُچُق کُردی)
آماده رفتن شده 

اچن (اَچُّن)
آنطرف، آنطور 

اچن اچین (اَچُن اَچین)
آنطرف اینطرف 

اچوق (اُچوق)
خود را علم کرده، خود را آماده کرده 

اچون تران (اَچون تَران)
آنطرف ترها 

اچونی (اَچونی)
آنطوری 

اچین (اَچّین)
اینطور، اینطرف 

اچینا (اَچینا)
اینطرفی 

اچینان (اَچینان)
این طرف ها

احرامی (اِحرامی)
حوله قدی مخصوص حمام 

اخ تف (اَخِ تُف)
خلط سینه 

اخت (اُخت)
انس 

اخذ عمل (اَخذِ عَمَل)
به نفع خود چیزی را تصاحب کردن 

اخلات (اَخلات)
فلفل، ادویه 

اخلی (اُخُلی)
غول، جن، حشرات گزنده 

اخلی مما (اُخُلی مَما)
جانور ترسناک 

اخم سوآل (اَخمِ سوُآل)
اخمو 

اخم سوالی (اَخمِ سُوالی)
اخم همراه با بد اخلاقی، ترش رویی 

اخم هاچی (اَخم هاچّی)
اخم کرد 

اخم هاچیه (اَخم هاچّیَه)
اخم کرده 

اخم کرد (اَخم کُرد)
اخم کرده، هوای ابری گرفته 

اخمالو (اَخمالو)
اخم کرده 

اخولی (آُخولی)
حشره موذی، جن 

اخیه (اَخیِه)
حلقه کنار آخور که حیوان را به آن می بندند 

ادا (اَدا)
قبول 

ادا بیت (اَدا بِیت)
به بازی گرفت (اورا در بازی شرکت داد) 

ادا نی (اَدا نی)
قبول نیست 

ادا نیت (اَدا نِیت)
قبول نکرد، قبولش نکرد 

ادام ادامک (اُدام اُدامِک)
با قناعت مصرف کردن، با قناعت خوردن 

اداکار(اَداکار)
کار آمد و با تجربه، مقاوم 

ادبار (اِدبار)
سست، نازک، کم مقاومت 

ادبچه (اَدَبچه)
کوزه داخل گهواره که شاش بچه را جمع می کند 

ادرودر(اُدُروُدُر)
لباس پاره و از هم باز شده 

ار (اَر)
کپه سنگ 

اراداس (اَراداس)
داس علف خورد کنی که معمولا دندانه اره ای دارد 

ارافه (اَرّافِه)
زن مکار 

اربت (اَربَت)
تنبیه 

اربتش گردی (اَربَتِش گَردی)
ترکش شد 

اررو (اَرَرُو)
دختر سرمست و پررو 

ارس (اَرِس)
کوشش، تقلا 

ارس (اُرُس)
روسی (اهل روسیه) 

ارس می زنه (اَرِس میزنَه)
کوشش و تقلا می کند 

ارسی (اُرِسّی)
پنجره کشویی عمودی، کفش پاشنه نخواب 

ارقدال (اَرقِدال)
خیلی خشک و شکننده 

ارقه (اَرقِه)
تیله 

ارمال (اَرِمال)
جای کپه سنگ 

ارمجید (اَرمَجید)
دست زیاد ترک خورده 

ارنوس (اِرنُوس)
صدای الاغ 

اره (اَرَه)
رگه های سفت خاک رس در زمین 

ارچله (اَرچَلَه)
کپه سنگی که در اثر شکافت یک سنگ بزرگ ایجاد می شود، کپه سنگ 

ارژن (اَرژَن)
چماق، چوبدست 

اری (اَری)
حلقه نامزدی 

اریتی (اِرِیتی)
عاریه گرفتن 

اریف (اُریف)
کج بریده شده ،اریب، کجکی 

اریه (اَریَه)
شال و انگشتر برای نامزدی گذاشتن 

از انقصی (اَز اُنقَصی)
از روی عمد یا قصد 

ازات (اَزّات)
حتی، حداکثر 

ازاته (اَزّاتِه)
بسیار، شدید، خیلی 

ازاته (اَزّاتِه)
حتی اینکه 

ازاته بهلات (اَزّاتِه بِهلات)
فرد پیری که کاملا توان خود را از دست داده باشد 

ازبیل (اِزبیل)
شاخ جارو، خلال دندان 

ازندوفیل (اُزُندُفیل)
قوی هیکل و با هیبت، هیکل نما 

ازو وزو (اَزو وَزو)
چیز کم را زیاد نمایش دادن، بزرگنمایی 

ازگه (اِزگَه)
چند حبه انگور، قاچی از میوه 

ازگیل (اِزگیل)
قاچی از میوه 

ازگین وزگین (اِزگین وِزگین)
با کم و کسر چیزی را جور کردن یا سرو ته چیزی را به هم آوردن

اژدر (اَژدَر)
اره دنده درشت 

اژدر (اَژدر)
دریده، لوس و بی مزه 

اژدر تیخ (اَژدَرِ تیخ)
نوعی گیاه تیغ دار 

اژدر چشم (اَژدَرِ چُشم)
دریده، بی آبرو 

اژدر گوئن (اَژدَرِ گوئن)
نوعی گون 

اژدره (اَژدَرَه)
الک (سرند) چشمه گشاد 

اژدیک (اِژدی یِک)
کلمه ایکه با آن دو گاو یا گوسفند را به جنگ با هم وادارمی کنند 

اسا (اِسّا)
استاد 

اسا سرگردان (اِسّا سرگردان)
استادیکه کار بلد نیست 

اساک (اِسّاک)
نوعی سبزی صحرایی (اسفناج وحشی) 

اسایه (اِسّایَه)
ایستاده 

استول (اُستول)
صندلی 

اسناد ومی چینه (اِسناد وَمی چّینَه)
عیب جویی می کند 

اسوم (اِسُّوم)
هسوم، کفگیر تابه 

اسپج (اِسپِج)
شپش 

اسپجن (اِسپِجن)
شپشو 

اسپرز (اِسپَرز)
سپرز، طحال 

اسپش خانیج (اِسپِش خانِیج)
اهالی روستای سپشخانی (سفجخانی) residents of Sepeshkhani (Sefajkhani) village in Taleghan 

اسپش خانیج (اِسپِش خانِیج)
اهل روستای سپشخانی (سفجخانی) a resident of Sepeshkhani (Sefajkhani) village in Taleghan 

اسپشخانی (اِِسپِشخانی)
نام اصلی روستای سفجخانی در طالقان (Esepeshkhani) the original name of the Sefajkhani village in Taleghan See also: سپشخانی 

اسپی رو (اِسپی رو)
رودخانه ایکه آبش سفید است 

اسپی گو (اِسپی گو)
رک گو، صریح الهجه 

اسکت (اِسکِت)
چست و چالاک، جمع و جور 

اسکو (اُسکو)
آرنج 

اسکول (اُسکول)
زاغه سنگی، غار 

اسکیجک (اِسکیجِک)
سکسکه، دوک نخ 

اشتل اشتلک (اِشتِل اِشتِلِک)
معاشقه، نامزدی 

اشر (اُشُر)
درهم ریخته 

اشر وشر(اُشُروُشُر)
درهم ریخته و مخلوط شده 

اشکیل (اِشکیل)
مشکل Problem 

اشنفه (اَشنَفَه)
عطسه 

اشنوم (اِشنُوم)
چوبک 

اشک مینه (اَشکِ مینَه)
ترشح می کند و قطره قطره می ریزد 

اشکات (اِشکات)
شکافته 

اشکاج (اِشکاج)
به هم زدن، زیرو رو کردن 

اشکار واش (اِشکارِ واش)
نوعی علف کوهی 

اشکار کولی (اِشکارِ کولی)
بچه شکار کوهی، دارای لباس پاره 

اشکار(اِشکار)
شکار 

اشکارشاق (اِشکارِ شاق)
شاخ شکار 

اشکاری (اِشکاری)
سگ شکاری 

اشکته (اِشکِتَه)
خاری که به دست و پا می رود 

اشکر(اِشکِر)
جاروب دسته بلند (معمولا جاروبی بوده با دسته بلند که از بوته ها ساخته می شد)، شاخه های بی برگ 

اشکس (اِشکِس)
شکسته، گسل، شکستگی زمین 

اشکس اوشو (اِشکِسِّ اوشو)
مریض حال و ضعیف 

اشکم (اُشکُم)
شکم 

اشکم (اُشکُم)
شکم 

اشکمبه (آُشکُمبَه)
شکمبه 

اشکیل
مشکل، گرفتاری، گره

اصنافکار (اِصنافکار)
صاحب حرفه، کاسب 

افاقه (اَفاقَه)
مفید و با استفاده، افاقه، دوای شفا بخش 

افتاب بر (اَفتاب بَر)
بطرف آفتاب 

افتاب به حوت (اَفتاب به حوت)
اسفند ماه 

افتاب سو (اَفتابِ سو)
روبروی آفتاب 

افتاب هایت (اَفتاب هایت)
آفتاب شد 

افتو (اَفتُو)
جام بزرگ مسی مخروطی شکل که در پایین گشاد و در بالا استوانه شکل می شد ودارای دسنه ای در پهلو بود و برای حمل آب استفاده می شد 

افندی (اَفَندی)
چاق و چله 

افندی پیزی (اَفَندی پیزی)
تنومند 

اقر (اُقُر)
سفر، شگون 

اقر بخیر (اُقُر بخیر)
سفر بخیر

اگردک (اَگَردِک)
نان گرد کوچکی که با روغن برشته می کنند

ال (اَل)
لهیب آتش، شعله آتش fire 

ال داد (اَلِ داد)
هوار کشیدن 

الا (اَلا)
دیوار جداکننده یا محافظ، در گذشته به دیوار بدون گل که برای حفاظ می کشند اطلاق می شد 

الا شلا (الّا شَلّا)
دعا و نیایش 

الا گودورمه (اَلّا گودُرمَه)
بی دقت، بی توجه، نادان 

الائیش (اَلائیش)
چرانیدن گله در شب 

الجه (اَلِجَه)
کت مخملی 

الحد (اَلحَد)
سنگ لحد) 

الخالق (اَلخالق)
کت بدون آستین، جلیقه 

الدرم بلدرم (اُلدُرُم بُلدُرُم)
خود ستایی کردن، شاخ و شانه کشیدن، مبارز طلبیدن 

الرگ (اَلَرگ)
گیاه گلپر 

الس بلس (اُلِس بُلِس)
بن و بنچاق، بی چیز وو فقیر 

الش (اَلِش)
مقیاس طولی باندازه فاصله بین دو انگشت دست راست و چپ وقتی که دستها کاملا باز شود، مقیاس طولی باندازه مجموع طول دستها و سینه 

اللو (اُلِلوُ)
رسوا کردن، افشا کردن، هو کردن 

الم سلات (اَلَم سلات)
دعوا و داد و فریاد براه انداختن 

المبه (اَلُمبَه)
چوب بلندی که با آن میوه درخت را پایین می کنند 

المک (اِلمِک)
گره قالی 

النگو (اَلَنگَو)
ناجور، نا همرنگ 

اله (اَلَه)
ناجور و ناهمرنگ، پیسی دست یا صورت 

اله (اُلَه)
پر اشتها ، پرخور 

اله (اُلَه)
ملخ Grasshopper 

اله گوش کمر (اُلَه گوش کَمَر)
نوعی سنگ جوش از مخلوط ماسه و قلوه سنگ های گرد رودخانه ای که صخره هایی از آن ها بر اثر فرسایش در مزارع روستای کرود در نزدیکی شاهرود از خاک سر برآورده اند. احتمالا چون قلوه سنگ های سطح سنگ که به شکل چشم های ملخ خود نمایی می کنند این نام به آن داده… 

الهو (اَلهوُ)
گیاهی کوهی به ارتفاع یک متر که در کو ه های طالقان می روید 

الو (اَلو)
گوجه درختی (آلو) 

الپرآیت (اَلِپَرآیت)
نا گاه از بین رفته، بطور ناگهانی مرده 

الپرآیت (اَلِپَر آیت)
بالهایش سوخت، کنایه از اینکه هلاک شد، مرد، نوعی ناسزا برای آرزوی مرگ برای کسی perished, died, a wish of death for someone 

الپرآیت (اَلِپَر آیت)
بالهایش سوخت، کنایه از اینکه هلاک شد، مرد، نوعی ناسزا برای آرزوی مرگ برای کسی perished, died, a wish of death for someone 

الک کردن(اَلِک کُردِن)
پرت کردن 

الک الک (اُلِک اُلِک)
پاورچین پاورچین یا لنگان لنگان راه رفتن 

الک بئزیه (اَلِک بَئزیَه)
درخت یا گیاه شاخ و برگ ریخته 

الک هایت (اَلِک هایت)
مسخره کرد 

الکی (اَلَکّی)
چوبی که آنرا بطرف درخت برای پایین کردن میوه پرتاب می کنند 

امان (اَمان)
مهلت 

امان برید کردی (اَمانِ بُرید کُردی)
به ستوه آورده، امان بریده 

امان نمی دی (اَمان نِمی دی)
مهلت نمی دهد 

امانت (اَمانَت)
کسی که تن به کار نمی دهد 

امبار بنی (اَمبار بِنی)
ته انباری 

امبار دریجه (اَمبار دَریجَه)
دریچه انبار 

امبوم (اَمبوم)
انبان

امراز (اَمراز)ابزار، اساس خانه 

امزنان او کردی (اَمزِنان او کُردی)
باز از سر گرفته،بازی در آورده 

ان با (اُن با)
آنوقت، آندفعه

ان د پیش (اُن دِ پیش)
پیشتر از آن

ان زا (اَنِ زا)
بچه شوهر از زن دیگر، بچه زن از شوهر دیگر 

ان سور (اَنِ سور)
بی زاد و ولد 

ان سوربزاس (اَنِ سور بِزاس)
کسی که از پدرو مادری که بچه شان نمی شده بدنیا آمده باشد. کنایه از بسیار عزیز 

ان چوآل (اَنِ چوآل)
ناوارد، روان نبودن در کار 

ان کدین (اُنِ کَدین)
آن یکی 

اناره (اَنارَه)
رنگی که از انار درست می کنند 

اناری (اَناری)
بز صورت قرمز 

انتیک (اَنتیک)
گرانمایه، کمیاب، کسی که خاطر خود را می خواهد 

انجار (اِنجار)
سر شاخه های درخت 

انجیل (اَنجیل)
انجیر 

اند بعد (اُندِ بعد)
بعد از آن 

اندان (اِندان)
جا، جای چیزی 

اندس (اُندَس)
آنطرف دره 

اندو (اَندو)
آن اندازه، آن مقدار 

اندومی (اِندومی)
روغن پیه گوسفند 

اندونا (اَندُنا)
به آن اندازه، به آن مقدار 

اندی (اَندی)
این مقدار 

اندی تمان (اَندی تُمان)
اینقدر وقت، اینقدر دور، اینقدر تمام 

اندینا (اَندینا)
به این اندازه 

انسر دنیا (اُنسَر دُنیا)
روز قیامت، آن سر دنیا 

انقص (اِنقَص)
عمدی 

انقه (اِنقَه)
ونگ ونگ بچه 

انقوت (اَنقوت)
از غصه لاغر شده 

انند (اَنَند)
هیکل مند ولی لاغر، بی قواره 

انه (اُنَّه)
مادر بزرگ 

انو (اَنو)
بیماری زیاد آب خوردن، علامت بیماری قند 

انوریان (اُنوَریان)
جنیان، اشیا ی غیبی 

انگر (اِنگَر)
سر بهم آوردن گوسفندان در موقع گرمای آفتاب برای استفاده از سایه یکدیگر 

انگل (اِنگَل)
پستان 

انگل تو (اِنگَل تو)
تلو تلو خوردن، از بیماری یا ضعف تلو تلو خوردن 

انگوران (اِنگُران)
نوعی یونجه با گلهای زرد 

انیم (اَنیِّم)
با هم خیلی دوست 

او (اُو)
آب 

او تره (اُو تَرَه)
نوعی گیاه آبزی 

او ر تیر مینه (او رِ تیر مینَه)
او را سر قوز می آورد 

او را پر کردی (او رِ پُر کُردی)
اورا بر علیه دیگری به غضب آورده 

او سوکا (اُو سوکّا)
کسیکه با آب زیاد بازی می کند 

او صاف کنک (اُو صاف کُنِک)
نوعی کفشدوز که روی آب راه می رود، مصلح، میانجی 

او نایه (اُو نایَه)
توی آب خیس کرده، برای مهمانی خیلی متحمل خرج شده 

او ویر (اُو وِیر)
زمینی که در بهار آب دار می شود 

او کرد (اُو کُرد)
به مصرف رساند، فروخت، آب کرد 

او گردیه (اُو گَردیَه)
ضعیف ولاغر شده 

اوئه (اوئَه)
خط دایره ای روی زمین کشیدن، باریکه ای اززمین 

اوئه (اُوئَه)
نوار 

اوئی دلی ننی (اُئی دلی نِنی)
آدم با پوست بسیارسفید پوست و نرم 

اوئی دم (اُوئِی دم)
رفتن به مستراح، دست به آب رفتن 

اوئی همراه (اوئِی همراه)
همراه او 

اوارده (اُو اِردَه)
دلیل آوردن، مثل زدن، آورده، داده (Data) 

اواره گنی (اَواره گَنی)
گورش را گم کرد 

اواز (اَواز)
آبرو داری، حفظ حرمت 

اوازه (اَوازَه)
آوازه، شهرت 

اوای تمارش (اواِی تِمارِش)
او یادش داده 

اوای غایته (اواِی غایَتَه)
تابع اوست، مرید اوست 

اوای چنگوم می پره (اواِی چِنگُوم می پُّرَه)
به پشتیبانی او سخن می گوید یا عمل می کند 

اوتل (اُوتِل)
آبدار مانند حبه انگور، ژله ای 

اودال (اُودال)
نوعی علف تیغ دار بیابان، همیشه در بیابان، فردی که بیشتر وقتش را در بیرون خانه صرف کارمی کند 

اودی (اودی)
او هم 

اور (اُور)
کفک 

اور بگوئین (او رِ بَگوئین)
به او بگویید 

اور تیژ مینه (او رِ تیژ مینَه)
او را تحریک می کند 

اوراز (اُوراز)
دست از کار کشیدن هنگام ظهر یا عصر break, recess, stop working for lunch or quitting the work 

اوراز کنک (اُوراز کُنِک)
نوعی جیر جیرک سبز رنگ که در مزارع در هنگام بالا آمدن آفتاب جیرجیر می کند a kind of green gryllidae that makes noise when sun in in the middle of the sky 

اورازان (اُورازن)
یا افرازان نام روستایی در بالا طالقان است که ساکنان آن همگی از سادات حسینی هستند و نسبشان به امام محمد باقر (ع) می رسد. نام خانوادگی های معروف این روستا رفیعی، آل محمد و آل احمد است. در این روستا روحانیون بسیاری وجود داشته و دارند که از معروفترین… 

اورلیسان می دی (اورِ لَیسانِ می دی)
بطور مخفی به او وعده می دهد، به او در باغ سبز نشان می دهد

اوره (اَوَرِه)
آولره

اوره گن (اَوَرِه گَن)
دور شو، رهایم کن

اوزان (اُوزان)
آویزان 

اوزه (اُ وزِه)
زمین آب دار، آب زه 

اوسار (اُوسار)
افسار 


اوشارس (اُو شارِس)
در حال متلاشی شدن، افسرده، مندرس 

اوشانی (اُشانی)
مال ایشان 

اوفه (اُوفَّه)
ورم پای چهار پا در اٍر بار زیاد، هرگونه ورم مشابه همراه با زخم در بدن انسان 

اولاد شی (اُولادِشی)
بچه ای را بجای فرزند نگه داشتن 

اولایی (اُولایی)
نوبت آب 

اوله (اُلَه)
آبله 

اوله زلزله (اُلِه زِلزِلِه)
بچه پر جست و خیز و شیطان 

اولپ (اُولَپ)
پهلوی چپ 

اولی ای در ببردی (اُلی اِیَ دَرِ بَبَردی)
گندش را درآورده 

اولی کش (اُو لی کِش)
ادرار 

اولیجان (اُولیجان)
آب ریز و حمام داخل خانه 

اوهازیه (اُو هازیَه)
هرچه داشت مصرف کرده، همه را خرج کرده 

اوهنا (اُو هَنا)
آنجاست، آنست 

اوهه (اُو هَه)
آنست 

اوپت (اُوپَت)
با آب پخته 

اها (اِها)
بلی، آری 

اهرک (اَهرِک)
دست آس 

اهرک سو (اَهرِکِ سُو)
دعوت جمعی برای دست آس کشیدن 

اهله (اُهلُّه)
خرپله، تنبل، نا کارگر

اهن (اِهِن)
خوب شد 

اهن تلپ (اِهِنِ تُلُپ)
منم زدن، ادعا کردن 

اهن ننا (اِهِن نِنا)
خیلی خوب شد

اهو کردن (اِهُو کُردِن)
تصاحب کردن، تصاحب زن با با برقراری رابطه عاشقانه، در گردو بازی تصاحب گردو پس از برخورد

ایز (ایز)
رد، اثر، نشانه 

ایزار (ایزار)
سفره نان 

ایسه (ای سَه)
حالا 

ایقر (اَی قَر)
لاغر 

ایل جاری (ایلِ جاری)
دست جمعی برای کاری حرکنت کردن 

ایل فرو (ایلِِ فُرو)
مخفی کردن، مفقود کردن، گم کردن بگونه ای که یافتن آن دشوار باشد 

ایمام (ایمام)
امام 

ایمروز (ایمروز)
امروز 

ایمشو
امشب 

این د بعد (این دِ بَعد)
بعد از این 

این در (این دَر)
این طرف 

این دس (این دَس)
این طرف دره 

این سفر (این سَفَر)
این بار، این دفعه 

این لایی (این لایی)
این بار، این دفعه

این کش (این کَش)
این بار، این دفعه

اینجت اینجت (اِین جَت اِیت جَت)
ریز ریز شده، قطعه قطعه شده 

اینجه (اَین جَه)
نوعی قارچ کوچک 

اینجه (اینجَه)
اینجا 

اینجه ای به (اینجِه ای بَه)
برای اینجا 

اینوت (اِی نُوت)
ناجور، ناهمرنگ، به او نمی آید 

ایها (ایها)
این هاش 

ایهانا (ایهانا)
این است

ئزه بئیر (بَئزِبِئِیر)
کتک و شکنجه 

بئشه (بَئشَه)
رفت 

با خس (باخُس)
فعل امر خوابیدن، بخواب 

بائیر (بائیر)
بی صاحب، بایر 

باج (باج)
اجاره مرتع 

باخت (باخُت)
خوابید 

باختن (باخُتِن)
خوابیدن 

باختی (باخُتی)
خوابیده 

باخور (باخُور)
فعل امر خوردن، بخور 

باد بدا (باد بِدا)
چیزی را باد داد، پارچه ای را تکان داد، بادی از مخرج داد 

باد میدی (باد میدی)
چیزی را در معرض باد قرار می دهد یا تکان می دهد، باد از مخرج می دهد 

باد میدیم (باد میدیُم)
چیزی را در معرض باد قرار می دهم، چیزی را تکان می دهم، از مخرج خود باد خارج می کنم 

بادسر (بادِ سَر)
جای بادگیر 

بادور (بادِوَر)
کسیکه شکمش باد می کند، سوءِ هاضمه دارد 

بادکش (بادکُش)
داروی ضد نفخ شکم 

بادگسگر (بادِ گَسگَر)
در غیاب کسی بد و بیراه گفتن، شاخ و شانه کشیدن 

بادگن جا (بادِگَنِ جا)
جای باد گیر 

بار اوردی (باراُوردی)
بار آورده، پرورش داده 

بار اومیه (باراُومیَه)
بار آمده، پرورش یافته 

باران سو (بارانِ سو)
هوای ابری قبل از باران 

باردانه (بارِدانِه)
آذوقه 

بارو (بارو)
دیوار حیاط 

باریجه (باریجِه)
انگم معطر یک نوع گیاه کوهی 

باریک (باریک)
زگیل روی دست، آخوندک 

بازیافتی (بازِیافِتی)
مفت بدست آمده 

باش (باشِ)
از همه برتر 

بال (بال)
دست، زمین طویل و کم عرض 

بال دم (بالِ دَم)
لبه آستین 

بال دوش می زنه (بالِ دوُش می زَنَه)
زیاد تقلا می کند 

بال سر (بالِ سَر)
سرآستین 

بال چنگه می زنه (بالِ چِنگِه می زَنَه)
دست و پا می زند، تقلا می کند 

بالا تو (بالا تُو)
چیزی را با دست به جای دور پرت کردن 

بالاخانه (بالاخانَه)
اطاق طبقه بالا 

بالاماس (بالاماس)
به حد رشد رسیده، بالغ 

بالاچاقی (بالاچاقی)
سربالا گفنت، زبان درازی کردن 

بالک (بالِک)
برانکار، دو چوب موازی که پارچه ای روی آن گذاشته می شود تا مریض یا بار را حمل کنند 

بالی نان (بالی نان)
نان لواش 

بالی گل (بالی گَل)
مچ دست 

بالینه (بالینَه)
چوب گرد و کلفت که در کارگاه بافندگی پارچه را دور آن می پیچند 

ببا (بَبا)
پدر 

بباشی پی بشیه (بَباشی پی بَشیَه)
به پدرش رفته است resembles to his/her father 

ببر (بَبَر)
ببر 

ببراز (بَبراز)
سگی که موقع حمله روی دو پا بلند می شود 

ببرازانی (بِبرازانی)
برگزار کرد، گذراند 

ببرد (بَبَرد)
برد 

ببلی (بِبِلی)
شپشه، رشک 

ببیه (بَبی یَه)
بوده است، شده است 

بت (بُت)
اخم 

بت کردن (بُت کُردِن)
اخم کردن، عبوس کردن، رو ترش کردن 

بتاشین (بِتا شیِن)
تراشیدن 

بتبسن (بَتَبِسِن)
تلاش کردن، طپیدن 

بتجانسن (بِتِّجانِسِن)
دوانیدن 

بتجس (بَتَّجِس)
لکه روغن یا نفت روی آب گسترش یافت 

بتجی (بِتِّجی)
دوید 

بتن ببافت (بَتِن بِبافت)
تبانی، ساخت و پاخت 

بتو (بِتُّو)
بتاب 

بتوئسن (بِتُّوئِسِن)
تابیدن 

بتین (بَتیِن)
تنیدن 

بج (بِج)
برنج پوست نگرفته 

بج برینی (بِج بِرینی)
برنج را از پوست جدا کردن 

بج خانه (بِج خانه)
جای پر از دود 

بجم (بَجُم)
پر تحرک، چست و چالاک 

بجوئسن (بِجُّوئِسِن)
جویدن 

بجی بجی (بِجی بِجی)
کلامی که با آن بز را صدا و تشویق به آمدن می کنند 

بخته (بُختَه)
اخته، عقیم شده 

بخربروش (بَخَر بَرُوش)
خرید و فروش 

بخشتن (بَخِشتِن)
رانش زمین، لیز خوردن تخنه سنگ ها در اثر وزن 

بخل ور (بُخلِ وَر)
کینه جو 

بخلین (بُخلین)
قهرو، کینه ای 

بخندسن (بَخَندِسِن)
خندیدن 

بخندی (بَخَندی)
خندید 

بخو (بِخُو)
بند یا حلقه های فلزی که به پای چارپایان برای مهار آنها می بندند 

بخوانس (بِخوانِس)
خواند، آدم درس خوانده 

بخوانسم (بِخوانِسُم)
خواندم 

بخوانسن (بِخوانِسِن)
خواندن 

بخوشی (بَخُوشی)
خشکید 

بخوشین (بَخُو شیِن)
خشکیدن 

بد اقر (بَد اُقُر)
بد نفوس، فال بد زدن 

بدا توربگوئم (بِدا تورِبَگُوئُم)
بگذار به تو بگویم 

بداشتن (بِداشتِن)
نگه داشتن 

بدت (بِدِت)
الکن، زبانش گیر می کند، بکم 

بدروئسن (بِدروئِسن)
ناگهان از جا بلند شدن و دویدن 

بدوشتن (بَدوشتِن)
دوشیدن 

بدی بشناخته (بِدی بِشناخته)
دیده و شناخته، آشنا 

بدیم (بَدیُم)
دیدم، بدیدم 

بدین (بَدیِن)
دیدن 

بدیه (بَدیَه)
دیده 

برار (بِرار)
برادر 

برازه (بِرازِه)
گوشت راسته گوسفند 

برازه کردن (بِرازِه کُردِن)
ورقه ورقه کردن 

براقان (بَراقان)
درپوش هواکش تنور (که در گذشته از پارچه های لباس کهنه بصورت مخروطی دوخته وبا کاه یا کلش پر می شد) 

برامال
جای دوشیدن گله در مرتع

برانسن (بِرانِسِن)
راندن، فروبردن (to drive, to penetrate)

بربتن (بربِتِن)
بریدن 

بربشتن (بَربِشتِن)
برشته کردن، سرخ کردن، سرخ شدن، برشته شدن

برپاچ (بَرپاچ)
لبک، سینی بزرگ چوبی. این سینی ها علاوه بر کاربردهای متعدد در آخرین مرحله خرمن کردن پر از دانه همراه با کاه می شده و آن را به  پهلو گرفته و کج می کردند تا دانه ها به تدریج در مسیر باد فرو ریخته تا دانه ها از کاه جدا شوند و به همین دلیل نام برپاچ در تاتی و نام لبک در فارسی را به آن داده اند. نیمه چیزی

برز (بَرز)
چرب، روغن 

برزلیته (بَرزِلیتِه)
روغن آلود، روغن آلود همراه با کثیفی 

برسی (بَرِسّی)
رسید، برسید 

برسیه (بَرِسّیَه)
رسیده 

برشت (بُرِشت)
خوب تابیده، آدم ورزیده 

برشتن (بَرِشتِن)
ریسیدن، ریزش کردن 

برقه (بُرَقَه)
نور منعکس شده از شیی براق، انعکاس 

برقه می انگنه (بُرَقَه می انگَنَه)
می درخشد 

برمارانس (بِرمارانِس)
تحریک کرد، وادار کرد 

برمارانی (بِرمارانی)
خود را نشان داد 

برمارسم (بِرمارِسُم)
دستوردادم 

برمالو (بُرمالو)
حالت گریه داشتن 

برماگلو (بُرماگَلو)
با بغض و گریه صحبت کردن 

برمسن (بَرُمِسِن)
رمیدن 

برمسن (بَرُمِسِن)
قناس شدن 

برمه (بُرمَه)
گریه 

برمه جن (بُرمِه جِن)
کسیکه زیاد به گریه می افتد، دل نازک 

برمه کردن (بُرمِه کُردِن)
گریه کردن 

برمی (بَرُمی)
رمید، دوییده شد 

بره (بَرَه)
هواکش تنور 

بره (بُرَه)
دنده 

بروت (بَرُوت)
فروخت، بفروخت 

برورسن (بَرورِسِن)
جوش خوردن زخم یا استخوان 

بروش (بَروش)
بفروش 

برومین (بَرُومیِن)
درست شدن، رشد کردن، برآمدن 

برپاچ (بَرپاچ)
لبک چوبی بزرگ، این ظرف علاوه بر کاربرد درخانه در گذشته برای باد دادن و جدا سازی گندم از کاه مورد استفاده قرار می گرفت و چون موقع باد دادن آنرا در پهلوی خود می گرفتند به این نام موسوم شده است 

برچم برچم (بُرچُم بُرچُم)
با ناز و تکبر راه رفتن یا خود را نشان دادن 

برکتی (بَرکَتی)
سبزی پلو 

برکر(بَرکَر)
دیک مسی بسیار بزرگ 

بری (بِری)
نخ سر ریز پارچه 

برین (بَریِن)
مدفوع کردن، ریدن 

برین (بُرین)
دیواری که از خشتهای پهن (مدفوع چهارپایان) فشرده برای سوخت زمستانی ساخته می شد 

برینه برینه (بُرینِه بُرینِه)
لایه لایه،طبقه طبقه، بریده بریده 

بز ریش (بِزِ ریش)
نوعی گیاه کوهی، ریش نوک باریک 

بزاس بگوت (بِزاسِ بگوت)
سرانجام اقرار کرد، سرانجام حرف دلش رازد 

بزاسن (بِزاسِّن)
زاییدن 

بزام (بِزام)
سالخورده 

بزاو (بِزاُو)
آبگوشت از گوشت بز 

بزاوچین (بِزاوَچّین)
زاد و ولد 

بزبزک (بِز بِزِک)
سازی که از ترکه بید در بهار درست کرده و با دمیدن کار می کند 

بزبنگ (بِزِ بِنگ)
لبنیات از شیر بز 

بزقار (بِزِقار)
گله ای از بز 

بزمو (بِزِمو)
موی بز 

بزموتا (بِزموتا)
نخ از موی بز 

بزن بدار (بِزَن بِدار)
رقص و پایکوبی 

بزنج بوار (بَزِنجِ بِوار)
سوگواری، ناله و گریه 

بزه ایج (بِزِه ایج)
اهل روستای بزه (بُزج) a resident of Bezah (Bozaj) village in Taleghan 

بزپوس (بِزِ پُوس)
پوست بز 

بزپی (بِزِپی)
پیه بز 

بزکولی (بِزِ کولی)
بزغاله 

بزکی داره غمکی (بِزِکی دارَه غَمِکی)
برای خودش عوالم شادی دارد، درد دیگران را درک نمی کند 

بزی جان (بِزِی جان)
اهالی روستای بزه (بزج) residents of Bezeh (Bozaj) village in Taleghan 

بزیار (بِزیار)
بیزار 

بزین (بَزیِن)
زدن 

بزینه (بِزینَه)
گوشت و پیه بز 

بس (بَس)
هم پوشان، نزدیک و به هم چسبیده 

بسبتن (بِسبِتِن)
مکیدن 

بسرو (بِسرُو)
وربزن، روده درازی کن 

بسروئسن (بِسروئِسن)
ورزدن، روده درازی 

بسلفانی (بَسُلفانی)
سلفاند، با زور و اکراه از او پول گرفت 

بسوئس (بِسُوئِس)
ساییده، سایید 

بسوئسن (بِسُوئِسن)
ساییدن 

بسوت بربشت (بَسوتِ بَربِشت)
بی کس وکار، بی زاد و ولد 

بسوتن (بَسوتِن)
سوختن 

بسپرانسن (بِسپُرانِسِن)
(این لغت بصودت بسبرانسن نیز تلفظ می شود) سپردن، مکیدن مایعات تا قطره آخر، به خاک سپردن میت 

بسکو (بَسکُو)
کمین 

بسکو ختی (بَسکُو حُتّی)
در کمین خوابیده، در کمین است 

بشاریات (بَشّاریات)
ناحیه ساوجبلاغ کرج 

بشرسن (بَشَرِسِن)
خورد کردن خرمن، نرم کردن، خوردن غذا با جویدن بسیار 

بشقالسن (بِشقالِسِّن)
فشار دادن 

بشم (بَشُم)
بروم 

بشنوئسن (بِشنُوئِسِن)
شنیدن 

بشه (بَعشَه)
رفت 

بشو (بَشو)
برو 

بشو بیو (بَشو بیُو)
رفت و آمد 

بشورانس (بَشورانِس)
آبرورفته، در استدلال محکوم شده، زمینی که با آب فرسایش یافته 

بشوربتراز (بَشورِ بِتراز)
شستن و مرتب کردن 

بشوردن (بَشوردِن)
شستن 

بشکاتن (بِشکاتِن)
شکافتن 

بشکسن (بِشکِسِّن)
شکستن 

بشکوتی (بِشکوتی)
شکوفه کرده، شکفته 

بشی (بَشی)
بروی 

بشی به (بَشی بَه)
رفته بود 

بشی بیم (بَشی بی یُم)
رفته بودم 

بشی یه پلنگی پیشانی (بَشی یَه پَلِنگِی پیشانی)
قیمتش فوق العاده بالا رفته 

بشیم (بَشیم)
برویم 

بشیم (بَشیُم)
رفتم 

بشین (بَشیِن)
رفتن 

بشین (بَشین)
بروید 

بشیی (بَشی یِی)
رفتی 

بشیین (بَشی اِین)
رفته بو دید 

بشیینی ماله (بَشییِنی مالَه)
مردنی است 

بطن (بُطنِ)
توداری، رازداری 

بف بف (بُفِّ بُف)
صداییکه از کوبیدن روی چیزی بر می آید 

بفا (بَفا)
وفا 

بفره (بُفرَه)
برآمدگی، متضاد حفره 

بفور (بُفور)
فراوانی، وفور 

بق (بُق)
بخار 

بق دپیت (بُق دَپیت)
بخار پیچید 

بقرتی (بَقَرتی)
غلطید، تعدادی سنگ که با هم از سراشیبی سر بخورند 

بقری (بَقُرّی)
قرقرکرد، غرغر کرد 

بقش پره (بُقِش پُرَه)
دل پُری دارد، ناراحت است 

بقم (بَقُم)
رنگ نارنجی 

بقمه (بُقمَه)
ورم زیر گلو (حاصل از بیماری گواتر)، سر ستون یا پایه ستون، 

بقمه کردن (بُقمَه کُردِن)
ناراحت شدن و قهر کردن، کینه در دل گرفتن 

بقوشی (بَقُّوشی)
شاد و شکوفا شد، راست نشست 

بل (بَل)
شعله آتش،  بزی که گوشش ناودانی باشد، گوش آدمی که بزرگ و رو به جلو خم شده باشد 

بلاکانسن (بِلاکانِسِن)
جنبانیدن 

بلبلک (بِلبِلِک)
عورت پسر بچه 

بلخی (بَلخی)
کنایه از چاق ورم کرده 

بلم (بَلم)
تکه ای از گل علف دارکه با بیل می کنند و برای درست کردن دیواره و یا آب بند استفاده می شود 

بلم (بَلُم)
گرد و غباری که روی اشیا می نشیند 

بلم (بَلِم)
ذرات دود که با آتش برمی خیزد 

بلم ریش (بَلمِ ریش)
دارای ریش انبوه، تشبیه ریش فرد به چمن a person with dense beared 

بلندرس (بَلَندَرِس)
لخته شده، ژله ای شده 

بلها (بُلَها)
دنگی، ابله 

بلهی (بَلَهی)
لهید 

بلوئسن (بِلوئِسن)
پارس کردن 

بلکم (بَلکَم)
شاید 

بلکی (بَلکی)
چرم تابیده که خیش را به یوق وصل می کند شاید، احتمالا 

بم بم (بُم بُم)
صدای ضربه روی چیز توخالی، صدای غلطیدن سنگ 

بمالسن (بِمالِسِن)
مالیدن 

بماند نماند (بِماند نِماند)
غذای نیم خورده 

بمانده (بِماندَه)
غذای مانده، باقیمانده 

بمانسن (بِمانِسِن)
ماندن 

بمبرک بمبرک (بُمبُرِک بُمبُرِک)
با خودخواهی رو پنجه راه رفتن 

بمبو (بَمبو)
مقداری از پشم یا پنبه که لوله شده باشد 

بمرد (بَمُرد)
مرد 

بمردمال (بَمُردِمال)
مردار 

بمردی به (بَمُردی بَه)
مرده بود 

بن اشکم (بِن اُشکُم)
زیر شکم 

بن انگن (بِن اِنگَن)
زیر انداز، فرش 

بن بره (بِن بَرَه)
زیر جای دوشیدن گوسفند، زیر شکم، سوراخ زیر کندو 

بن تان (بِنِ تان)
تارهای فرش یا پارچه، اصلیت، ذات، خمیر مایه 

بن تر (بِن تَر)
پایین تر 

بن دا آن (بِن دا آن)
گذاشتن، قرار دادن 

بن دجار (بِنِ دِجار)
غارت کردن، خراب کردن 

بن در (بِنِ دَر)
درب پایین 

بن ذات (بِن ذات)
در ازل، در اصل 

بن شان (بِنِ شان)
حبوبات آش، بن شن 

بن قر بن قر (بُن قُر بُن قُر)
قر قر کردن، قر زدن 

بن قرت (بِنِِ قُرت)
زیر گلو 

بن مال (بِنِ مال)
مال سالخورده، حیوان اهلی سالخورده 

بن وار (بِنِ وار)
زیر غربالی، ته خرمن 

بن واز (بِنِ واز)
بره یا بزغاله ماده ای که برای زاییدن و تکثیر گله نگهداری می کنند 

بن ور (بِنِ وَر)
طرف پایین 

بن وشت (بِنِ وِشت)
ترکه بغل درخت، پاجوش درخت 

بن پا پله (بِنِ پا پِلِّه)
پایین ترین حد از پایه چیزی، ابتدا 

بن کافه (بِنِ کافَه)
پایین ترین حد پی ساختمان، زمین بکر 

بن کتار (بِنِ کَتار)
آرواره پایین، فک پایین 

بن کندا (بِنِ کَندا)
سوراخ زیر درب برای عبور گربه 

بن کوئر (بِنِ کوئَر)
پاشنه پایین درب 

بن کیه (بِن کیَه)
دالان سرپوشیده، راهرو 

بنا بردن (بِنابَردِن)
زیر گرفتن 

بنابنی (بِنابِنی)
زیر آبی 

بنابنی بشین (بِنابِنی بَشیِن)
زیر آبی رفتن 

بناشین (بِناشیِن)
(بن+هاشین)، زیر لحاف یا بار رفتن، زیر چیزی رفتن برای بلتد کردن یا حمل آن

بنجتن (بِنجَتِن)
خورد کردن، ریز ریز کردن، با چنگال چیزی را از هم دریدن 

بند (بَند)
صخره غیر قابل عبور(در کوه)، سد، آب بند، دسته ای علف یا یونجه که با کمر بند علفی بسته شده باشد، بند، طناب 

بند گاه (بَندِگاه)
سرچشمه، اول جوی 

بندا وئیر (بِنداوِئِیر)
گذاشتن و برداشتن، کنایه از کار زیاد 

بندن (بَندِن)
بند شلوار یا کفش 

بندوئز (بِندوئِز)
نهیب 

بندوئز بزین (بِندوئِز بَزیِن)
نهیب زدن 

بندین (بِندین)
بگذار 

بنشتن (بَنِشتِن)
نشستن 

بنن کلاش (بَنِن کَلاش)
خاراندن بین دوپا 

بنه (بِنَه)
کف اتاق، بوته گیاه 

بنوره (بِنو رَه)
پی دیوار 

بنوشتن (بَنوِشتِن)
نوشتن 

بنوم (بِنُوم)
یادگاری، نمونه 

بنویه (بِنِویّه)
سرمایه، پس انداز 

بنگ (بَنِگ)
لقمه بزرگ 

بنگن و بوریج (بِنگَن و بُو ریج)
بگذار و فرار کن 

بنیش (بَنیش)
بنشین 

بنیچه (بِنیچِه)
صورت آمار یا مقررات، بن چاق 

به (بَه)
بود، به (میوه) 

به تخم (بَه تُخم)
به دانه 

به سرسن (بِه سَرِسِن)
از سردی منجمد شدن، معمولا به انجماد روغن بر اثر سرما روی غذا یا در دردهان گفته می شود 

به کی قسم (بِه کی قَسَّم)
قسم به همه مقدسات 

بهاربند (بَهارِبَند)
دالان سر پوشیده که چهار پایان را در آن می بندند 

بهاره (بَهارِه)
محصولاتی که در بهار کشت می شوند مانند عدس، نخود، لوبیا و مانند آن 

بهاره کاری (بَهارِه کاری)
کشت محصولات در بهار 

بهر (بَهر)
چربی موجود در شیر 

بهر باخورد (بَهر باخورد)
حیوانی که تازه حامله شده 

بهرهادان (بَهر هادان)
حامله کردن حیوان با مجاور کردن او با جنس نر 

بهلات (بِهلات)
خیلی پخته شده، وارفته، صفت افراد پیری که توان خود را از دست داده اند 

بوئزه (بوئَزَه)
علف نیم خورده 

بود بودک (بود بودِک)
مرغ حق، صفت کسیکه همیشه صدایش بلند است 

بور
(اسم) بایر، زمین نکاشته 

بور (بورِ)
خاکستر آتش دار 

بور بنی (بُورِ بِنی)
زیر خاکستر و آتش پخته 

بوران ببرد (بوران بَبَرد)
رنگ و رو پریده 

بوران بشیه (بوران َشیَه)
کسیکه در اثر بوران مرده 

بوراک (بوراک)
دارای رنگ بور، سگ بور و تیره رنگ 

بوراکتی (بوراکَتی)
رنگ پریده شده 

بورگارتی (بورِ گارتی)
تیره رنگ، ابلق، رنگ پریده 

بوریتن (بوریتِن)
فرار کردن، گریختن 

بوریج (بُو ریج)
فراری، فرّار، بگریز 

بوزده (بوزَدَه)
نیم خورده، کفک زده 

بوسانسن (بُوسانِسِن)
ازهم گسیختن، بگسلانیدن 

بوست (بُوسِت)
پاره شد، در رفت 

بوستی (بُوسِتی)
پاره شده، از هم گسیخته

بوسوش در نمی آ 
اثر و سراغی از او نیست

بول زا (بُولِ زا)
زنیکه بچه اولش را دارد بدنیا می آورد 

بوم (بُوم)
بام 

بوم دار (بومِ دار)
زمین حاصلخیز 

بوم در (بُومِ دَر)
پشت بام با در و دریوار ، کنایه از خانه

بوم رو (بُومِ رو)
پاروی برف روبی، بام روب 

بوم هاروتن (بُوم هاروتن)
برف روبی 

بوم چکه (بُومِ چِکِّه)
لبه بام 

بوم گردان (بُومِ گَردان)
بوم غلطان، غلطک 

بومادران (بومادَران)
نوعی گیاه خوشبو 

بومی (بومی)
مقیم، اهل آنجا 

بکر (بِکِر)
زمینی که روی آن کاری نشده 

بپات (بَپات)
پاشید، ریخت 

بپت (بَپَت)
پخت 

بپتن (بَپِتِن)
پختن 

بپردرشو (بَپُّر دَرشُو)
جست و خیز، پریدن 

بپرس (بَپُّرِس)
پرید 

بپری (بَپُّری)
پرید 

بپلاسیه (بَپلاسیَه)
پلاسیده 

بپچ (بَپِچ)
بپز 

بپی چانی (بَپی چانی)
پیچاند 

بپیت (بَپیت)
پیچید، درور زد، اخمش توی هم رفت 

بچاس (بِچّاس)
چایید، سرما خورد 

بچاسیه (بِچّاسیَه)
سرما خورده 

بچری (بَچَّری)
چرید (حیوانات)، سو استفاده کرد (انسان) 

بچقانسن (بَچُّقانِسِن)
خود را به زور تحمیل کردن، حاضر و آماده شدن 

بچه خوان (بَچّه خوان)
کودک تعزیه خوان 

بچوئسن (بِچُّوئُسِن)
مکیدن شیر از پستان 

بچورانسن (بِچُّورانِسِن)
کسی را گول زدن و از بغلش خوردن 

بچکس (بِچِّکِس)
چکید 

بچی (بَچّی)
چید، درو کرد، پس چی؟ 

بچین (بَچّیِن)
چیدن، درو کردن 

بکابسن (بِکابِسِّن)
جنگیدن و دعوا کردن 

بکابی (بِکابی)
جنگید، مبارزه کرد 

بکارسن (بِکارِسن)
کاشتن، حامله کردن 

بکت (بَکَت)
افتاد 

بکتن (بَکَتِن)
افتادن 

بکش (بَکُش)
بی وقفه کار کردن 

بکش نزن (بَکَشِ نَزَن)
اراده زدن کردن و نزدن، جدالی که تنها با تهدید به زدن است 

بکشیین (بَکَشییِن)
کشیدن 

بکنسن (بَکَّنِسِن)
کندن 

بکو (بَکُو)
بی افت، بخواب 
ب

بکو بجو (بِکُو بِجُو)
بدگویی و فحش دادن به کسی در غیابش 

بکو پاییس (بَکو پاییس)
افت و خیز 

بکوتانسن (بکُّوتانِسِن)
زدن و کوبیدن، اخته کردن حیوانات نر به روش کوبیدن روی بیضه آنان 

بکوریت (بَکوریت)
خرد و شکسته و ساییده شده 

بکوشتن (بَکُوشتِن)
کشتن 

بگردسن (بَگَردِسِن)
گردیدن 

بگشتی (بَگَشتی)
وارونه شده 

بگلی (بَگَلی)
دزد زبردست 

بگندانی (بَگَندانی)
در غیاب او بدگویی کرد 

بگندی (بَگَندی)
گندید 

بگنی (بَگَنی)
چپو کرد، برخورد کرد، نیش زد (در مورد حشرات)، جن او را لمس کرد 

بگو بشنو (بَگوبِشنو)
جرو بحث 

بگو وائیر (بَگو وائیر)
بحث و گفتگو 

بگوبگو (بَگو بَگو)
در باره کسی با تنگ نظری صحبت کردن 

بگوتن (بَگوتِن)
گفتن 

بگونگو (بَگونَگو)
می خواست بگوید و نگفت

به کی قسم به کی قسم (به کی قَسُّم به کی قَسُّم)
قسم به هر چیزی، حاضرم به هر چیزی قسم بخورم

بی تان بی پو (بی تانِ بی پُو)
لاغر و ضعیف 

بی تن (بِی تِن)
گرفتن، خود را برای کسی گرفتن (اعتنا نکردن) 

بی رم (بِی رُم)
بگیرم 

بی زاولد (بی زاوَلَد)
بدون اولاد 

بی قباحتی (بی قِباحَتی)
بی ادبی، معمولا در ابتدای ادای جمله ای غیر محترمانه برای عذر خواهی گفته می شود برای مثال: بی قباحتی که اینه بگوم که …… 

بی قبح زشت (بی قُبحِ زِشت)
آدم بی تکلیف، کسی که خوب و بد خود را تشخیص نمی دهد 

بی وج (بی وَج)
بی عرضه 

بی وقتی (بی وَقتی)
بیماری حاصل از ترس درتاریکی، غذای نا به هنگام خوردن (معمولا در آخر شب) 

بیاشین (بِیاشیِن)
لابلای موی س را وارسی کردن 

بیاین اینجه (بی آین اینجَه)
بیایید اینجا 

بیج بیج (بیج بیج)
خواب رفتن دست یا پا 

بیدار گردسن (بیدار گَردِسِن)
بیدار شدن 

بیر (بِیر)
بگیر 

بیرسن (بِیَرِسِن)
آرد کردن، خورد کردن 

بیز (بیز)
قلاب بافتنی 

بیشه (بیشه)
بوته زار، بیشه bush 

بیل امبرک (بیل آُمبُرِک)
آدم باریک و دراز 

بیل لت (بیلِ لَت)
با کنار بیل زدن 

بیل پر (بیلِ پَر)
کناره بیل 

بیلا وارث (بیلاوارِث)
بی کس و کار، بلا وارث 

بیلارون (بیلارُون)
بابیل داخل جوی را کشیدن و پاک کردن، این لغت از جمع دو لغت بیل+هارون تشکیل شده است. هارون به معنی روبیدن ست 

بین (بِین)
ببین

بنجتن (بِنجَتِن)
خورد کردن، ریزریز کردن

بن گتن (بن گَتِن)
انداختن، بیانداختن

بن گن بوریج (بِن گَنِ بُوریج)
بزن در رو

بیو (بِیو)
بیا

بیومه (بیومَه)
آمد

آب دزدک (آبِ دُزدِک)
نوعی مگس نیش بلند gryllotalpa 

آب ریق ( آبِ ریق)
مدفوع آبکی watery diarrheic bowel or stool 

آبدان (آبِدان)
آبادان prosperous, flourishing 

آبدانی (آبِدانی)
جای آباد، آبادانی habitat,dwelling, abode, residence 

آبس (آبِس)
آبستن، حامله pergnant 

آبو
شدنی، امکان پذیر possible 

آبِدِنگ
(اسم) (aabedeng) نوعی آسیاب که پوست گندم و جو را می کند 

آبِدِنگ کِچِ لیز
(اسم) (aabedeng kacheliz) الاکلنگ، نوزاد قورباغه 

آبی جار
آبی زار irrigating agricultural land 

آترک (آتِرک)
گیاه والک allium 

آتش مجاز(آتِش مَجاز)
تند خو 

آتِش پُریسِه
(اسم)(atesh poriseh) جرقه هایی که از هیزم در هنگام سوختن به اطراف پراکنده می شود. تند و تیز، بچه خیلی شیطان 

آجش (آجِش)
لرزیدن قبل از تب یا با شروع سرماخوردگی shiver 

آجیده (آجیدِه)
عاج داده شده 

آجین
عاج دادن، توزیع آب در زمین هنگام آبیاری 

آخه ای (آخِه اِی)
آخ واخ، آه و ناله 

آخوش
وه چه خوب 

آخوش به جانم (آخوش به جانُم)
خوش به حالم 

آخوشه هی (آخُوشِّ هِی)
ای خوشا 

آخولجان (آخُلِجان)
دایی جان 

آخولو (آخَولو)
دایی

آخولوزن (آخُولو زِن)
زن دایی

آخولو وچه (آخولو وَچَه)
بچه دایی 

آدم به دور(آدِم به دور)
گوشه گیر 

آدم وانشو (آدِم وانِشو)
ریخت آدم را ندارد 

آدینه (آدِینَه)
بد قیافه، بی ریخت 

آراز
از غصه و مصیبت دیوانه شدن، افسردگی 

آرتوله (آرِتولَه)
بچه نان بخور 

آرد انبوم (آرد آَنبوم)
انبان آرد 

آرد کینه (آردِ کینه)
آرد ته انبان یا کیسه 

آردال (آرِدال)
مامور انتظامی، ژاندارم (احتمالا از کلمه آدمیرال گرفته شده) 

آردک (آردِک)
سفیدک روی گیاهان، گرد سفید روی اشیا، آرد پخش شده از کیسه یا انبان آرد روی زمین 

آردکی (آردِکی)
چاله جای آرد درپیرامون سنگ آسیاب 

آرو (آروُ)
یک لحظه به چشم آمدن، شبه 

آزا با خورد
نا سزا به حیوانات کنایه از اینکه در عزا خورده شوند 

آزینگله (آزینگَلِه)
آویزان شده، درب نردبان مانندی که جلوی طویله ها برای جلوگیری خروج حیوانات و خنک شدن طویله ها قرار می دادند 

آسمان غرک (آسمان غُرِک)
صدای رعد 

آسّیو سر
بالای آسیاب 

آسّیو ور
کنار آسیاب 

آسیو
آسیاب 

آسیو جو
جوبی که آب آن آسیاب را می چرخاند یا آب آن به اندازه ای است که آسیاب را به چرخاند 

آسیو کش (آسیو کَش)
زمین شیب دار پشت آسیاب آبی 

آش آیتییه (آش آیتییَه)
وارفته است، لهیده است 

آش انبوم (آش آَنبوم)
کسیکه به آش علاقه زیادی دارد وآش زیاد می خورد 

آش او میه (آش اُمییَه)
میوه لهیده شده 

آش لاش (آشِ لاش)
آش و لاش 

آشدان (آشِدان)
گندم کوبیده برای آش 

آشمه (آشِمه)
غذای مریض 

آشو
آلوده

آشو واشو 
فامیل دور

آفرین دورس (آفرین دُورِس)
از لحاظ خلقت کامل و منظم، خوش قواره 

آل
جن 

آل شوئزه (آلِ شُوئِزَه)
شکل دیو، شکل جن، (این کلمه احتمالا مخفف آل شو ذهب یعنی آل شب رو است) 

آل پاشایی کلا (آلِ پاشایی کِلا)
کنایه از اینکه زیر پا له شده 

آل پاشایی کلاه (آلِ پاشایی کلاه)
کنایه از زیر دست و پا له و خورد شده 

آل گارسون (آلِ گارسون)
زنیکه سرش را آرایش کرده 

آلان ستان
روابط نامشروع، سروسر داشتن having affair 

آلانک (آلانِک)
آلونک، آلاچیق، سایه بان 

آلق (آلِق)
روی پالان را با جل یا نمد پوشاندن 

آلم به در (آلُم به دَر)
خارج از شهر و آبادی 

آلمان (آلِمان)
چرم تزیینی دور گیوه 

آلمبه (آلُمبَه)
چوب بلند برای پایین ریختن میوه ها 

آلکایی (آلِکایی)
گوسفند دار، حشم دارایلی، کوچ نشین 

آلیانش او دکت (آلیانِشِ اُو دَکَت)
وضع زندگیش بد شد 

آلیانه (آلیانِه)
خانه، زندگی، آشیانه 

آمخت (آمُخت)
مانوس، عادت کرده 

آن سر دنیا
روز قیامت 

آن سفر (آن سَفَر)
آن بار، آن دفعه

آن سفران (آن سَفَران)
آن دفعه ها

آن لایی (آن لایی)
آن دفعه 

آن کش (آن کَش)
آن بار، آن دفعه، این بکش آن بکش 

آه دود (آهِ دود)
نفرین و ناله 

آه دود (آهِ دود)
ناله و نفرین 

آه سوز (آهِ سوز)
تاسف خوردن همراه با آه 

آه سوز (آهِ سوز)
آه و افسوس 

آهن بار(آهِنِ بار)
کنایه از بار سنگین 

آهیل
نوعی آش که با آرد برشته درست می کنند 

آگهی (آگَهی)
(صفت معادل نا در فارسی) مانند آگی خاخور: نا خواهری